حسن حسن زاده آملى

261

هزار و يك كلمه (فارسى)

سند قطعى معلوم شود از امام معصوم رسيده قبول آن واجب و الّا ذكر آن براى مثال ضرر ندارد . از عجائب حروف مقطعه اين است كه بعد از حذف مكرر چون تركيب شود اين جمله حاصل آيد : « صراط علىّ حق نمسكه » و تمام آن ، چهارده حرف است نصف حروف هجا چون الفبا بيست و هشت حرف است . و ديگر از عجائب حروف آن است كه از صفات مخصوصه كه ائمهء قرائت ذكر كرده‌اند نصف آن در اين حروف مقطعه هست چنان‌كه گفته‌اند حروف يا مجهوره است يا مهموسه . حروف مقطّعهء قرآن طورى از بين حروف اختيار شده نصف حروف مجهوره و نصف حروف مهموسه را شامل است و نيز حروف يا شديده است يا رخوه و حروف مقطعه نصف از شديده و نصف از رخوه را دربر دارد و هكذا النصف از منخفضه و نصف از مستعليه و همچنين از مطبقه و منفتحه و حروف قلقله و اگر كسى امروز بخواهد نصف حروف را با اين خصوصيات و انتظام اختيار كند آسان نيست و اگرچه صفات مزبور از صفات واقعيهء حروف است و ليكن در زمان پيغمبر كسى به آنها متوجه نبوده است جز خداوند و پيغمبرش ، و معلوم مىشود حروف مقطعه از طرف كسى كه به جزئيات و كليات امور آگاه است از روى علم و عمد با طرز بديعى اختيار شده است نه جزافا . مطلب دوم - ذلِكَ الْكِتابُ ، يعنى آن كتاب نه اين كتاب ، و اين قاعده‌اى است در لغت عرب كه وقتى مىخواهند مشار اليه را عظمت دهند و بزرگ شمارند به جاى « هذا » كه اشاره به قريب است « ذلك » كه اشاره به بعيد است ذكر مىكنند و از تفسير منسوب به امام حسن عسكرى ( ع ) چنان معلوم مىشود كه ذلِكَ الْكِتابُ خبر مبتدائى است محذوف كه الم به جاى آن نشسته و مفاد آيه اين است كه اين قرآن كه اول آن الم است آن كتابى است كه به موسى و انبياى بعد از او خبر دادم و آنها به بنى اسرائيل گفتند كه بر تو اى محمد ( ص ) نازل خواهم كرد . در تفسير عياشى از حضرت صادق نقل مىكند كه فرمود كتاب على لا ريب فيه چون حضرت امير عليه السلام كتابى داشته است در فرائض و احكام و ائمه از آن