حسن حسن زاده آملى
243
هزار و يك كلمه (فارسى)
جهاد و صوم اطاعت مىكردند در اين امر نيز متابعت مىنمودند و وقتى يك آيه جزء يك سوره شد و به همان هيئت منتشر گشت و در ممالك پراكنده شد تغيير آن محال بود خداوند مىفرمايد نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ . نقصان - بعضى گويند قرآن بيش از آن بوده كه فعلا در تصرف ما است و مقدارى از آن حذف شده ولى مشهور اين است كه تمام قرآن همين است و چيزى از آن حذف نشده و بهرحال اگر هم چيزى از آن افتاده باشد همينكه باقى مانده باعتبار خود باقى است مثل اينكه اگر كسى در شهرى اتفاق افتد كه فقط يك نسخه قرآن در دست داشته باشد كه چند ورق از اول يا آخر آن مندرس شده و افتاده باشد مابقى آن قرآن است و عمل به آن لازم . شيخ صدوق در رساله اعتقاد خود گويد اعتقاد ما در قرآن اين است كه قرآنى كه خداوند بر پيغمبر خويش نازل كرده همين است كه بين الدفتين و در دست مردم است و بيش از اين نيست و هركس بما يعنى شيعه نسبت دهد كه مىگوئيم بيش از اين است دروغ مىگويد و نظير اين كلام را صاحب مجمع البيان كه اعظم مفسرين شيعه است در اول تفسير خود ذكر كرده و نيز شيخ طوسى كه رئيس فرقه است در تفسير تبيان و سيد مرتضى در مسائل طرابلسيات آن را تقويت كردهاند و محقق كاظمى بر آن ادعاى اجماع كرده در كتاب شرح وافيه و مخالفت بعضى را چون نسبشان معلوم است قابل اعتنا ندانسته ولى در اين زمانها يك نفر از علماى حديث كتابى نوشته موسوم بفصل الخطاب براى اثبات اينكه قرآن تحريف شده و از آن چيزى كم گرديده ولى در تمام آن كتاب چيزى كه ارتباط بمطلب داشته باشد ذكر ننموده و جز تطويل استفاده از آن نمىشود و براى آنكه بعضى مردم كم تدبّر ممكن است از بعضى اقوال وى در اشتباه بيفتند ناچاريم بذكر چه نكته مبادرت كنيم إن شاء الله تعالى . اول اينكه شهرت تحريف و نقصان از چند مورد ناشى گرديده يكى آنكه مسلم است حضرت امير المؤمنين ( ع ) بعد از رحلت پيغمبر قرآن را جمع كرد و صحابه قرآن او را نپذيرفتند و بعد از آن كسى قرآن حضرت را نديد و خودشان عليحده