دلگشايش بهره‌مند بوده‌ايم . گوينده اين عبارت كوتاه بسيار بلند گفته است كه : من لم يعرف علم الهيئة و التشريح فهو عنّين في معرفة اللّه . عليقلى ميرزا در فلك السعادة آن را به صورت خبر نقل كرده است كه : « در خبر وارد است : من لم يعرف علم الهيئة . . . » « 1 » . ولى ندانم كجا ديده‌ام در كتاب كه اين عبارت از منشئات خواجه طوسى است . كيف كان انسان سلطان وحدت صنع را كه دالّ بر وحدت صانع آنست در رشته‌هاى هيئت و تشريح به شهود تام مشاهده مىكند كه اگر به اندازه يك ميكرون ( Micron ) در نظام عالم و اندام آدم كژى و كاستى روى آورد همانست كه شيخ شبسترى در گلشن راز فرموده است : اگر يك ذره را برگيرى از جاى * خلل يابد همه عالم سراپاى و در دفتر دل نيز ثبت شده است كه : سراسر صنع دلدارم بهشت است * بهشت است آنچه زان نيكو سرشت است زمين حُسن و زمان حُسن آسمان حُسن * عيان حسن و نهان حسن و ميان حس همه حسن‌اند و ظل حسن مطلق * همه فرع‌اند و از آن اصل مشتق همه حسن و همه عشق و همه شور * همه وجد و همه مجد و همه نور همه حىّ و همه علم و همه شوق * همه نطق و همه ذكر و همه ذوق در اين باغ دل آرا يك ورق نيست * كه تار و پودش از آيات حق نيست كدامين نقطه در اين رقّ منشور * تو پندارى كه باشد غير منظور اگر يك نقطه‌اش گردد مبدّل * ببينى چرخ عالم را معطّل مرا شهر و ده و كوه و در و دشت * به روى دلستانم هست گلگشت حديث چشم با كوران چه گوئى * خدا را از خدا دوران چه جوئى مناسب است كه برخى از فوائد مجالس درس طبّى جناب استاد علّامه شعرانى به قلم آيد : فرمود :

--> ( 1 ) - « فلك السعادة » ص 37 ، چاپ سنگى .