خطبه يكصد و هشتاد و چهارم نهج البلاغه يكى از خطب توحيديه است كه شريف رضى رضوان الله عليه در عنوان آن گويد : و تجمع هذه الخطبه من اصول العلم ما لا تجمعه خطبه ، و الان هزار و چهار صد و دو سال از هجرت خاتم ( ص ) مىگذرد ، قبل از اسلام و بعد از اسلام نوابغ دهر كه طرفداران شعب علوم عقليه و معارف عرفانيه ، و مدعيان مكاشفات ذوقيه ، و قلمداران نامور جهانى بودند در همه اطراف و اكناف ارض آمدند و رفتند و منشئات دقيق و جليل علمى و قلمى آنان موجود است ، كدام گوهر سخن شناس به خود اجازه مىدهد كه يك كتاب گفته هايشان را هموزن يكى از بندهاى همين يك خطبه نهج قرار دهد وانگهى حالا مىگويند سطح علوم و معارف بالا گرفته است و عصر ترقى و تعالى فرهنگ است و ماشاء الله شهوت تاليف هم عجيب اوج گرفته است ، مع ذلك چه كسى را ياراى آنست كه به اندازه چند بند همين يك خطبه توحيديه دم برآورد خليل بن احمد بصرى متوفى 170 ه ق گويد : ان افضل كلمه يرغب الانسان الى طلب العلم و المعرفه قول اميرالمؤمنين ( ع ) : قدر كل امرىء ما يحسن ( 12 ) ابو عثمان عمرو بن بحر جاحظ صاحب بيان و تبيين متوفى 255 ه ق ، اولين جامع كلمات قصار امير ع است ، وى صد كلمه از كلمات قصار اميرالمؤمنين عليه السلام ر انتخاب كرده است و آن را مطلوب كل طالب من كلام اميرالمؤمنين على ابن ابى طالب ناميده است و در وصف آن كلمات كامله گفت : كل كلمه منها تفى بالف من محاسن كلام العرب يعنى هر كلمه آن وافى به هزار كلمه نيكوى عرب است و در جلد اول بيان و تبيين در وصف اين كلام آن جناب كه فرمود : قيمه كل امرى ما يحسن بيانى دارد كه خلاصه اش اين است : اگر در كتاب بيان و تبيين من جز همين يك كلمه اميرالمؤمنين ( ع ) نمى بود در ارزش كتابم كافى ، بلكه فوق آن چه مىخواهم حاصل بود ابن خلكان در وفيات الاعيان معروف به تاريخ ابن خلكان در ترجمه عبدالحميد كاتب معروف گويد : ابو غالب عبدالحميد الكاتب البليغ المشهور كان كاتب مروان بن حكم الاموى آخر ملوك بنى اميه و به يضرب المثل فى البلاغه حتى قيل فتحت الرسائل بعبد