يَفْقَهُونَ حَدِيثاً ما أَصابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللَّهِ وَ ما أَصابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ « 1 » در نظره اولى از اين دو آيه مناقضه به نظر آيد كه يك بار فرموده است حسنه و سيئه هر دو من عند الله است و يك بار اين كه حسنه من الله است و سيئه من نفسك ، ولى جواب آن اين است كه فما لهؤلاء القوم لا يكادون يفقهون حديثا ، و ضرب المثل عربى است كه النظرة الاولى حمقاء . دهدار عدم مناقضه را از تحقيق در دو جهت اقبال و ادبار و منبع خير و شر مذكور بيان نموده است كه گفت « : اشارت به اين دو جهت در كلام مجيد آمده كه ما اصابك من حسنة فمن الله و ما اصابك من سيئة فمن نفسك و چون ممكن با جميع ما يتعلق بذاته و بوجوده بايجاد الله است چه ايجادش عين ايجاد خصوصيات او است ، پس اشارت به اين در كلام مجيد فرمود كه قل كل من عند الله پس مفاد آيه سابق به جهتين ذاتى امكان است كه منشأ اقبال و ادبار شده ، و مفاد آيه لاحق نظر بوجود ممكن و ايجاد فاعل است ، پس مناقضه نباشد . اين خوشه چين خرمن اقبال بزرگان ، راقم سطور « حسن حسن زاده آملى » رساله اى در قضا و قدر به نام « خير الاثر در رد جبر و قدر » نگاشته است و پس از تحرير محل نزاع و نقل اقوال عمده متكلمين در رد جبر و تفويض و اثبات امر بين آن دو ، به تفصيل بر

--> ( 1 ) سوره نساء ، آيه 82 و 83 .