و از جمله ضروريات دانستن اين است كه هر فعلى و عملى صورتى دارد در عالم برزخ كه آن فعل بر آن صورت بر فاعلش ظاهر مىشود بعد از انتقال او به عالم برزخ و جزا همين است كه : انما هى اعمالكم ترد عليكم و جَزاءً بِما كانُوا يَعْمَلُونَ « 1 » و و الناس مجزيون باعمالهم تعليقه 17 و نيز بايد دانست كه علم ان‌سان مشخص روح او است ، و عملش مشخص بدن او در نشأه أخروى ، پس هر كه به صورت علم و عمل در نشأه أخروى برانگيخته مىشود چنانچه در اخبار و آثار وارد است به سبب خصوصيت خود كه او آن است هر جا كه باشد . تعليقه 18 . و سر آن آن است كه به موجب آيه كريمه : وَ قَدْ خَلَقَكُمْ أَطْواراً « 2 » هر چيزى را در وجود خود اطوار هست و هر طورى حكمى و صورتى دارد ، مثلا انگور را چون در خم كنى در اول حال جوش مى زند و تلخ مىشود و مسكر و در اين حال حكمش حرام است و نجس است ، و در آخر حال ترش مىشود و اسكارش و تلخى زايل مى گردد و در اينجا حكمش حليت است و طهارت ، ترا اختيار هست كه در آن طور سد راه او شوى به فشارى و صاف كرده در شيشه كنى و جميع اجزاى آن دشمن تو شوند و در قيامت جبر نقصان خود از تو كنند كه عذاب شارب خمر يك شمه اش اين است . و نيز اختيار دارى كه ممد او شوى و نگذارى كه هوا داخل خم

--> ( 1 ) سوره الواقعه ، آيه 24 . ( 2 ) سوره نوح ، آيه 15 .