مدارج و معارج بسم اللّه الرحمن الرحيم بدانكه مجد و عظمت هر چيز به حسب كمال اوست ، و كمالى فوق كمال واجب الوجود بالذات متصور نيست . و انسان كه از جمادات و نباتات و حيوانات اشرف است هر چه در اتصاف به كمالات واجب الوجود قويتر باشد در كمال از ديگر افراد انسان پيشتر و به مبدأ واجب الوجودى نزديكتر است و آثار وجودى او بيشتر است . و چون انسان كامل مجمع اسماء و صفات واجب تعالى است امجد و اعظم از ديگر افراد انسان است ، زيرا كه اكمل از آنها است . و اين اسماء و صفات الفاظ نيستند بلكه معانى و حقائق عينيه‌اند ، و اين اسماى لفظى اسماى اسمايند ، و آنكه متصف به اين اوصاف حقيقيه عينيه است ولايت تكوينى دارد ، زيرا كه مفاتيح غيب باذن اللّه تعالى در دست او است ، و قلب او خزانه اسرار و علوم الهى است ، و مؤيد به روح‌القدس است ، و از ملك تا ملكوت همه مراتب اين انسان كامل است ، لذا امام قافلهء نوع انسانى و غايت مسير تكاملى آن و صراط مستقيم و صراط الى اللّه بلكه صراط اللّه است كه ديگر افراد بايد راه تقرب به او را سير نمايند تا به كمال انسانى خود كه همان مجد و عظمت مايه سعادت آنان است ، نائل شوند . انسان در ميان جانداران داراى شأنيتى است كه تواند از قوت به فعليتى رسد كه صاحب مقام عقل مستفاد گردد و اين طريق استكمال نفس ناطقه است . و صاحب ولايت كليه اعنى انسان كامل همه اين مقامات و مراحل را مع الاضافه واجد است .