حسن حسن زاده آملى
394
ده رساله فارسى (فارسى)
تواند ادويه موضعيه را هر يك به جاى لايق خود وضع نمايد تا آنكه به زودى اثر ادويه به عضو مأوف مخصوص برسد و نفع آن به اسرع زمانى ظاهر گردد و خطا و خطر واقع نشود . و ديگر اينكه بشناسد مبادى شعب اعصاب و عروق و مفاصل و استخوانها را تا آنكه تواند ادويه را بر مبادى آنها استعمال نمايد تا انتفاع آنها به زودى ظاهر گردد كه چون مبادى اصلاح يافتند بواقى كه فروع آنند بالتبع اصلاح مىيابند . و ديگر اينكه بشناسد هيأت اعضاى مفاصل را كه اگر از جاى خود بدر روند بجاى خود تواند آورد و هر آفتى كه به هر يك برسد به حد لايق آن تواند اصلاح نمود . و ديگر اينكه بشناسد اوضاع اعضاء و مواضع آنها را بعضى نسبت به بعضى تا آنكه در هنگام عمل آفتى به اعضاء ديگر مانند الياف و عضلات و اعصاب و عروق و غيرها نرسد . . . . و لكن آنچه را كه اين بزرگواران به فارسى در كتب تشريح ياد شده آوردهاند در حقيقت ترجمه و تفصيل عبارات علامه شمس الدين محمد بن محمود آملى شارح كليات قانون و صاحب نفائس الفنون از دانشمندان بزرگ قرن هشتم هجرى است چنانكه در آغاز شرح تشريح قانون گويد : أقول : و انا العبد الضعيف محمد بن محمود الآملى : إن علم التشريح من معظم اركان الطب إذ به يحصل الاطلاع على تركيب البنية و غوامض الحكمة و الطبيب ينتفع به من وجوه ؛ الاول من معرفة جواهر الاعضاء و أجزائها . . . . « 1 » البته جاى انكار نيست كه علم تشريح و طب مانند بسيارى از شعب علوم و فنون
--> ( 1 ) . شرح تشريح قانون ، ص 192 ، ط هند .