حسن حسن زاده آملى
391
ده رساله فارسى (فارسى)
اين كتاب مستطاب سه مقالت است و هر مقالت آن چند باب ، از باب ششم تا باب بيستم مقالت نخستين آن در تشريح جهاز چشم و بيان طبقات و رطوبات آنست كه موجب شگفتى هر بخرد سخن شناس است باب ششم آن در تشريح طبقات هفتگانه چشم به نامهاى صلبيّه و مشيميّه و شبكيّه و عنكبوتيّه و عنبيّه و قرنيّه و ملتحمهاند كه اين طبقات هفتگانه چشم از ديرباز در نظم و نثر ارباب قلم مشاهده مىشود . مثلا حافظ شيرينسخن گويد : اشك حرمنشين نهانخانه مرا * زانسوى هفت پرده به بازار مىكشى و در ديوان اين كمترين آمده است : ز هفتم آسمان غيب بىعيب خدا بينم * گهرها ريخت كامروزم بشد هر دانه خرمنها كتاب تذكرة الكحّالين به قطع وزيرى در 386 صفحه در سنه 1383 ه در حيدرآباد دكن به طبع رسيده است . قديمترين كتاب در چشم پزشكى كه اكنون در دست است كتاب نفيس العشر مقالات فى العين ، تاليف حنين بن اسحاق عبادى متوفى 264 ه است . كه قريب به دو قرن قبل از شيخ رئيس مىزيست . اين كتاب بسيار مغتنم را دكتر ماكس مايرهوف « 1 » به انگليسى ترجمه كرده است كه اصل و ترجمه با مقدمهاى بسيار سودمند در معرفى چند رساله و كتاب قدماء در طب العيون - يعنى چشم پزشكى - در سنه 1927 م بسيار مرغوب و مطلوب به طبع رسيده است . در سرآغاز اين كتاب شريف در تشريح چشم خوب بحث كرده است . و همچنين بعد از حنين شاگردش على بن سهل بن ربن طبرى در باب اول مقاله
--> ( 1 ) . Max Meyerhof