سوم كتاب فردوس الحكمه در تشريح عين وارد شده است « 1 » و بعد از على بن ربن طبرى شاگرد وى محمد بن زكرياى رازى متوفى حوالى 320 ه . در كتاب عظيم الشأن الحاوى فى الطب تشريح عين و مطلق تشريح را عنوان فرموده است . حاجى خليفه چلبى در كشف الظنون آورده است كه كتب التشريح اكثر من أن تحصى « 2 » يعنى كتابهايى كه در تشريح نوشته‌اند بيش از آنند كه به شماره درآيند تاريخ وفات چلبى صاحب كشف الظنون سنه 1068 ه است كه قريب به چهار قرن پيش از اين مىزيست . آرى بسيارى از دانشمندان پيشين را كتب ويژه در علم تشريح و شروح آنها مانند شرح ابو الحسن على بن نفيس ابى الحزم القرشى متوفى 687 ه بر تشريح قانون بوعلى سينا است . علاوه آن‌كه در كتب طب نيز - مانند كامل الصناعه على بن عباس اهوازى متوفى 348 ه كه از نفائس كتب طبيه است « 3 » و حاوى رازى و قانون ابن سينا و العمدة فى الجراحة تأليف ابو الفرج متوفى 685 ه و ذخيره خوارزمشاهى - فصولى در تشريح تحرير كرده‌اند . كتبى را كه نام برده‌ايم در تصرف داريم و در آنها كار كرده‌ايم مزيدا آنچه از

--> ( 1 ) . فردوس الحكمة فى الطب ، ص 159 ، ط برلين . ( 2 ) . كشف الظنون ، ج 2 ، ص 409 ، ط اول . ( 3 ) . در كامل الصناعه طبع قاهره و برخى از تراجم او را على بن عباس مجوسى معرفى كرده‌اند و لكن در مقدمه كتاب العشر مقالات فى العين منسوب به حنين طبع قاهره آمده است : كامل الصناعة أو الكتاب الملكى لعلى بن العباس من مسلمى فارس توفى سنه 384 يحتوى على قسم خاص بالتشريح ترجمه ( دى كوتنتج ) و قسم خاص بطب العيون لخصه ( هيرشبرج ) ، ص 12 .