حسن حسن زاده آملى

318

ده رساله فارسى (فارسى)

است . پس گوييم كه قطر - ب د و - بر يك طرف قوس - ا ب - كه - ب - است مىگذرد ، و چون از طرف ديگر اين قوس كه - ا - است عمود - ا ح - را بر قطر - ب د و - فرود آوريم ، خط - ا ح - جيب قوس - ا ب - خواهد بود . تبصره : مىدانيم كه قوس - ا ر - تمام قوس - ا ب - تا ربع دور است و چون بخواهيم جيب آن را رسم كنيم مطابق تعريف مذكور خط - ا ه - جيب قوس - ا ر - خواهد بود . و - ا ه - موازى و مساوى با - ح د - است و نيز - ا ح - موازى و مساوى با - ه د - است پس نتيجه اين‌كه ، چنان كه هر يك از دو قوس - ا ب ، ا ر - متمم يكديگرند ، از موقع عمود جيب هر يك تا منتصف قطر كه مركز دائره است نيز مساوى با جيب تمام هر يك است . يعنى - ا ح - كه جيب قوس - ا ب - است ، - ح د - جيب قوس - ا ر - است زيرا كه - ح د - مساوى با - ا ه - است كه جيب قوس - ا ر - تمام قوس - ا ب - است . و همچنين - ا ه - كه جيب قوس - ا ر - است ، - ه د - جيب قوس - ا ب - است كه مساوى با - ا ح - است و - ا ح - جيب قوس - ا ب - تمام قوس - ا ر - است . تبصره : چون بخواهيم جيب قوس ربع دائره مثلا قوس - ر و - را رسم كنيم ، هر يك از - ر د ، و د - جيب آن خواهد بود . چنان كه هر يك از - ر د ، ب د - جيب قوس