حسن حسن زاده آملى

311

ده رساله فارسى (فارسى)

اما آن كه گفته‌ايم چهار زاويه معادل با 360 درجه است بدين‌جهت است كه هرگاه محلّ تقاطع خطين را كه رأس زواياى چهارگانه است ، مركز دائره‌اى قرار دهيم و به بعد هر يك از چهار خط حادث شده بعد از تقاطع ، و يا اطول و يا اقصر از آن دائره‌اى چون دائره - و ر ح - رسم كنيم ، قوس مقابل هر يك از آن زوايا مقدّر آن خواهد بود زيرا كه زواياى مركزىاند ! لاجرم مجموع قسىّ مقدّر چهار زاويه يك دائره كامل - و ر ح - مثلا خواهد بود . و آن‌كه گفته‌ايم دو زاويه متقابل برأس مساوى يكديگرند ، برهانش اين‌كه : زاويه - ا ب ه + زاويه - ا ب د 2 قائمه - ، و همچنين زاويه - د ب ح + زاويه - د ب ا 2 قائمه - ، و زاويه - ا ب د - مشترك بين آن دو است پس بعد از القاء زاويه مشترك ، زاويه - ا ب ه - و زاويه - د ب ح - با هم متساوى خواهند بود . و على هذا القياس آن دو زاويه متقابل برأس ديگر كه - ا ب د ، ه ب ح - بوده باشند . يعنى زاويه - ا ب د + ا ب ه 180 درجه - ، و ا ب ه + ه ب ح 180 درجه پس بعد از القاء - ا ب ه - مشترك ، - ا ب د ه ب ح - . و بوجهى ديگر هرگاه توهم دوران خط - ا ب ح - مثلا بشود كه با خط - ب ه - منطبق گردد ، در همين مقدار دوران خط - ا ب - ، خط - ب ح - نيز با خط - ب د -