حقيقى كوكب با طول و عرض مرئى آن تفاوت كند و اختلاف يابد . مثلا در شكل 3 ( ش 3 ) به وزان همان دو شكل قبل - ا - مركز ارض ، و - ب - موضع رائى ، و - ح - قمر ، و لكن - د ه ر ح - عظيمه منطقة البروج . حال گوييم : چون - ا ح - را امتداد دهيم به - ه - منتهى مىشود كه موضع حقيقى قمر است ! و چون - ب ح - را امتداد دهيم به - ر - منتهى مىشود كه موضع مرئى قمر در وقت مفروض خواهد بود . و قوس - ه ر - از منطقة البروج مقدار تفاوت و اختلاف تقويم قمر يعنى اختلاف طول قمر در وقت مفروض خواهد بود . و چنان كه اختلاف منظر سبب اختلاف طول قمر مىشود سبب اختلاف عرض او نيز خواهد شد كما لا يخفى . تبصره : هرگاه كوكب بر سمت رأس بود خط - ب ح - با خط - ا ح - منطبق و متحد شود ، و هر دو به يك نقطه رسند و اختلاف منظر در اين صورت منتفى بود . پس اختلاف منظر آنگاه بوقوع مىرسد كه آن دو خط مختلف باشند يعنى بر كوكب متقاطع شوند . و چون متقاطع شوند آن خطى كه از موضع بصر رائى يعنى نقطه - ب - رفته باشد و بفلك البروج و ان شئت قلت بسطح فلك اعلى منتهى شود همواره به افق نزديكتر باشد از آن خطى كه از مركز زمين يعنى - ا - رفته باشد ، چنان كه اين خط كه از مركز زمين رفته باشد همواره به سمت رأس نزديكتر بود از