حسن حسن زاده آملى

305

ده رساله فارسى (فارسى)

آن خط كه از موضع بصر ناظر رفته باشد . و ديگر اين‌كه وزان دائره وسط السماء رؤيت يعنى دائره عرض اقليم رؤيت با دائره منطقة البروج ، وزان دائره نصف‌النهار با دائره معدل النهار است كه بدين‌سبب آن را دائره عرض منطقة البروجى گويند ! و در نسب دوائر عظام با يكديگر نسبت دائره وسط السماء رؤيت با دائره ارتفاع عموم و خصوص من وجه است و زمان انطباق ايشان وقتى است كه مركز كوكب يا نقطه مفروض كه گرفتن ارتفاع او مطلوبست بر دائره وسط السماء برؤيت واقع شود . پس هرگاه دائره ارتفاع دائره وسط السماء برؤيت شده است أعنى اين دو دائره به هم منطبق و متحد شده‌اند موضع هر دو نقطه يكى طرف خط شعاع رؤيت - ا ح - و ديگر خط شعاع رؤيت - ب ح - از منطقة البروج يكى خواهد بود ، و تفاوتى بحسب اختلاف موضع حقيقى كوكب و موضع مرئى آن صورت نمىيابد يعنى اختلاف بحسب طول فقط منتفى بود . مثلا در شكل چهارم دائره - د و - افق بود بر قطب - ب - كه هم - ب - سمت الرأس است و هم موضع ناظر بر سطح ارض بحسب تسطيح . و - ل ه ر - منطقة البروج بر قطب - ط - و - ل - اول حمل كه يكى از دو نقطه اعتدال است . و - ل م - معدل بوده باشد . و - ح - كوكب قمر مثلا . پس - ح د - قوس ارتفاع بود . و - ب ه - عرض اقليم رؤيت .