اختلاف منظر آنست كه يك چيز را از دو جا كه ملاحظه كنيم در دو نقطه مختلف مشاهده مىكنيم . اختلاف منظر را منجمان بسيار به كار مىبرند ، و دورى ستاره‌ها يا مساحت آنها را معين مىكنند . چنان كه ماه را چون از دو نقطه زمين مشاهده كنيم آن را در دو نقطه مخالف مىبينيم . و پس از تجربيات دقيق چنان كه دانسته‌اند كه اگر فاصله دو بيننده به اندازه شعاع كره زمين باشد اختلاف منظر ماه نزديك يك درجه است يعنى پنجاه و هفت دقيقه و چهل ثانيه . منجمان اسلامى از روى اختلاف منظر دريافتند كه فاصله ماه از زمين شصت برابر شعاع و شعاع جرم آن بيش از ربع شعاع زمين است ، و حجم آن قريب يك پنجاهم آن . و باز به واسطه همين اختلاف منظر ارتفاع كوهها و جاهاى بلند كه دست‌رسى به رفتن بالاى آنها نيست مىتوانند اندازه بگيرند ، يا عمق چاهها و پهناى شطوط و فاصله‌هاى ديگر . بارى مسائل مختلف علمى در نجوم و مساحت كه مبنى بر شعاع بصرى است از شماره افزونست تا بدان حدّ كه در قوه باصره و احكام و مسائل آن علم مخصوص تدوين كردند موسوم به علم مناظر و مرايا و كتابها در آنها تأليف شده ، و بهترين آنها مناظر و مراياى ابن هيثم است كه كمال الدين فارسى شاگرد قطب الدين شيرازى كه در قرن هفتم مىزيست آن را تلخيص و تحرير كرد كه در دو مجلد در حيدرآباد دكن به چاپ رسيده است .