فى آخر الايات مازاغ البصر و ما طغى لقد رآى من آيات ربه الكبرى رآى جبرئيل عليه السّلام فى صورته مرتين هذه المرة و مرة أخرى و ذلك أن خلق جبرئيل عظيم فهو من الروحانيين الذين لا يدرك خلقهم و صفتهم الا اللّه رب العالمين . و در روايات آمده است كه جبرئيل براى مريم به صورت شاب امرد سوىّ الخلق متمثل شده است . غرض اينكه وقتى به صورت دحيه و وقتى با ششصد بال ، و وقتى به صورت اصليش ، و وقتى به صورت شاب چنانى مشاهده شود شاهد مدعاى ما است كه روايات وارده در صور ملائكه بيان تمثلات حقيقت خارجى جبرئيل عليه السّلام است نه انقلاب و تشكل و ذات حقيقى وى گاهى بدان شكل و گاهى بدين‌شكل ، و آن صورت اصلى او غير از ظهور تمثلى او به صورتهاى گوناگون است ، و صورت اصلى او همانست كه در حديث به صورته الخاصهء تعبير شده است . بايد در كلمه « تمثل » كه در آيه شريفه فرموده است : فَأَرْسَلْنا إِلَيْها رُوحَنا فَتَمَثَّلَ لَها بَشَراً سَوِيًّا دقت كرد و تأمل بسزا نموده و از مواردى كه در روايات و كلمات اعاظم علماء كلمه « تمثل » و كلماتى مشابه تمثل چون تنصب و تصور و تبدى و سنح و رأى و ظهر و صور به كار برده شد مدد گرفت تا معلوم گردد كه وجود نفسى ملك موجودى مجرد و منزه از ماده جسمانيه است و صورت يافتن آنها به لحاظ اضافه و تمثل آن با آدميان در وعاء ذهن و ظرف ادراك آنان است . سخن بحرى است مملو از در خاص * به هر حرفى فرو رو همچو غواص كلينى قدّس سرّه در اوائل كتاب العشرة از اصول كافى « 1 » باسنادش از ابو الزعلى روايت كرده است كه :

--> ( 1 ) . ص 466 ، ج 2 ، مشكول .