از سى درجه زيادت باشد » . انتهى . در توضيح عبارت بيرجندى در نظر بگيريد نهار اطول قم را كه در درس 67 دانسته اي م چهارده ساعت و بيست دقيقه است و مطابق آنچه كه از بيرجندى نقل كرده ايم صورت عمل آن چنين است : ساعت معوجه روز / ساعت معوجه شب / مجموع دو ساعت معوجه شبانروز / تذكره و تنبيه : در توضيح درس سى و سوم دانسته ايم كه در آفاق استوائى همواره نصف دائره معدل النهار و همه مدارات موازى آن فوق افق است ، و نصف ديگر تحت افق كه بدين سبب در تمام دوره سال شمسى شب و روز آنجا باهم برابرند ، پس در آفاق استوائى اجزاى ساعات مستوى و معوج باهم برابرند ، و ان شئت قلت كه اصلا و رأسا ساعات معوج در آفاق استوائى منتفى است ، و ساعات شب و روز آن همه مستوى اند ، چنان كه اجزاى ساعات مستوى و معوج در اول حمل و ميزان در همه آفاق مائله متساوى يكديگرند ، و در اين دو روز ساعات معوج در واقع منتفى است . ( شكل شماره 77 ) تبصره : در شكل 77 ا ب را معدل النهار بگيريم بر قطب ح و ح د را