درس 66 : تحصيل تعديل النهار از مطالع درس شصت و چهارم در تعديل النهار ، و تعريف آن به عبارات گوناگون قوم بود ، كه چند تعريف را بيان كرده ايم ، دو تعريف مانده بود كه يكى مبتنى بر معرفت قوس مطالع بود ، ناچار درس شصت و پنجم را به تعريف مطالع اختصاص داده ايم كه اكنون بدان آشنا شده ايم و مطالب و مسائل بسيارى را در پيش دارد كه به يارى خداى مهربان گاه آشنائى بدانها نيز فرا مى رسد . آن تعريف تعديل النهار كه مبتنى بر معرفت قوس مطالع بود اين بود : « تعديل النهار جزء از فلك البروج فضل بين مطالع آن جزء به خط استواء ، و بين مطالع همان جزء ببلد مفروض است » . تعريف صاحب زيج بهادرى خيلى روان بود كه : « تعديل النهار عبارت از تفاضل نصف قوس النهار بلاد مائله و نصف قوس النهار خط استواء است » . و همين تعريف را در جامع بهادرى به كار برده است . ( ص 540 ط 1 هند ) و بعد از آن تعريف بيرجندى در شرح زيج الغ بيكى كه : « تعديل النهار تفاوت ميان قوس النهار ببلد و قوس النهار به خط استواء است . يا تفاوت ميان نصف قوس النهار بلدى و ربع دور است » . و پس از اين ، تعريف قوشچى كه اصطلاحات فن بيشتر به كار برده است : « آنچه از قوس النهار كوكب ميان افق و دائره ميلى كه به نقطه مشرق و مغرب گذرد واقع شود آن را تعديل النهار آنكوكب گويند . و تفاضل ميان هر يك از