حسن حسن زاده آملى

516

دروس هيئت و ديگر رشته هاى رياضى (فارسى)

كرديم پنج شد پنج را بعد دو وضع كرديم ، و همين سان سائر اعداد را كه ميان هر دو خط از خطوط موربه افتاده اند بعينه به طرز جمع عمل تمام كرديم شد حاصل ضرب ( 490019452 ) چهار صد و نود هزار هزار و نوزده هزار و چهار صد پنجاه و دو بر اين صورت » . ( ص 214 ط 1 ) اين بود عبارت جامع بهادرى در بيان ضرب شبكه عدد مركب در مركب . و اما طريق ضرب توريب همانست كه گفته ايم : روشى است كه اكنون رائج است و بدان انس داريم . و وجه تسميه آن به توريب روشن است مثلا 346 ئ 452 . اما ضرب ارقام ستينى ، در جامع مذكور گويد : معلوم باد كه در ضرب ارقام ستينى بمعروف دو چيز حاجت مى افتد اول دانستن حاصل ضرب اجناس ، دوم حاصل ضرب اعداد در اعداد تا آن كه در ضرب مركب در مركب گويد : طريق ضرب مركب در مركب بهتر از شبكه نيست ، پس همچنان كه در ضرب ارقام هنديه شبكه را بر مربعات صغار حسب مراتب مضروب و مضروب فيه منقسم مى كردند در اينجا نيز مطابق مراتب مضروبين منقسم سازند ، ليكن در آنجا تقسيم مربعات بمثلثات از خطوط موربه از مربع تحتانى ايمن شروع مى كردند ، و در اينجا از مربع تحتانى ايسر آغاز نمايند ، و بعد تقسيم مربعات مضروب را فوق شكل