حسن حسن زاده آملى

486

دروس هيئت و ديگر رشته هاى رياضى (فارسى)

سمت قبله خواهد بود . نه اينكه مطلقا به سمت قبله باشد . آن كه استاد علامه فرمود « : و في مركزه ثلاثة كواكب متصلة » با آنكه شارح مذكور نقل فرمود كه « : على صورة رجل معه منطقة » هر دو به يك مفاداند ، اعنى منطقه كمربند است كه بر كمر جوزاء بسته است ، و اين منطقه همان ثلاثة كواكب متصلة است . عارف نامور حافظ شيرين سخن از منطقه تعبير بحمايل فرموده است و گفته است : جوزا سحر نهاد حمايل برابرم يعنى غلام شاهم و سوگند مى خورم راقم در غزلى گفته است : بربند بى تراخى در كار دل ميان را چندان كه خيره سازى از خويش توأمان را از درد بى امانم گرناله ام برآيد ترسم به لرزه آرد اركان كهكشان را و در قصيده اى گفته است : بيا اى شب كه تا در سايه تو تماشائى نمايم آسمان را كه هر استاره اى دارد زبانى براى آنكه ميداند زبان را بديدم عين ثور و قلب عقرب كمربند ميان توأمان را بگفتم چشم و دل روشن كسى را كه اندر راه او بسته ميان را آن كه فرمودند بدان كوكب جوزاء ارتفاع گيرند و مقدار گذشته از شب را بدست آورند ، بدين وجه است كه يكى از اجزاى اسطرلاب شبكه روى آن بنام عنكبوت است و عنكبوت را شظايائى است كه هر شظيه بنام كوكبى مشهور است از آن جمله « يد الجوزاء اليمنى » و « رجل الجوزاء اليسرى » است ، و تفصيل و بيان بيشتر در شرح صور بيايد ، و نحوه ارتفاع گرفتن آنها با اسطرلاب و بدست آوردن مطالب بر آن بتوفيق حق جل و على در طول همين دروس در تعلم صنعت اسطرلاب خواهيم دانست . بدان كه در ترسيم و تعريف و تصوير صور كواكب در قديم و حديث كتابهاى بسيار نوشته اند . در ميان كتب قدماء صور عبدالرحمن صوفى را اهميتى بسزا است . عبدالرحمن بن عمر بن سهل صوفى رازى در سال 291 هق متولد ، و در