از و تحت الافق نموده ، و هر آينه اين قوس باقى مطالع نصف ثور باشد در بلد مفروض ، پس آن قوس از معدل كه قاعده مثلث تحت الأرض است تفاوت ميان مطالع بلد و مطالع خط استواء باشد چه مجموع قوس بموجبى كه مبين شد مطالع خط استواء است و قوس ظاهر مطالع بلد پس تتمه تفاوت مطالع باشد » . اين بود قسمت عمده گفتار شاهمير در بيان تعريف مذكور ، پس از آن به همين مثابت بيان جانب مغرب و جهت جنوبى را تحرير كرده است كه با توجه و ادراك قسمت مذكور تصور آن وجوه آسان نمايد . و ما در توضيح گفتار او و تسهيل تخيل آن بترسيم مثال مفروض گوييم : در شكل هفتاد و چهار ( ش 74 ) ا ب معدل النهار بر قطب ح ، و ا نقطه اعتدال ربيعى ، و ا د منطقة البروج ، و د منتصف برج ثور ، و ح د ب دائره ميل كه بر د گذشته است ، و و د ه افق مائل كه د بر افق است . مثلث بزرگ ا ب د است و ا ب مطالع قوس ا د است زيرا كه ح د ب دائره ميل است كه افقى از آفاق خط استواء است ، و دائره افق مايل آن را به دو مثلث يكى ا ه د كه فوق الأرض است ، و ديگر ه ب د ك‌ه تحت الأرض است ، تقسيم كرده است . و قوس د ه مشترك بين اين دو مثلث است ، پس قوس ا ه مطالع ا د در افق مايل مفروض است ، و تفاوت دو قوس مطالع قوس ب ه است كه قوس تعديل النهار افق مايل مفروض است . ( شكل شماره 74 ) چنان كه گفته ايم شاهمير در تحرير فوق ناظر به عبارت تذكره و شرح بيرجندى بر آن ، و يا ناظر بعبارت چغمينى و شرح قاضى زاده رومى بر آنست ، عبارت