حسن حسن زاده آملى

81

دروس هيئت و ديگر رشته هاى رياضى (فارسى)

از آنچه گفته ايم دانسته مىشود كه تسميه اين دائره بدائره ارتفاع از جهت تغليب جانب ظهور بر جانب خفا است و الا دائره ارتفاع هم دائره ارتفاع است و هم دائره انحطاط يعنى هم بدان مقدار ارتفاع كوكب مثلا دانسته مىشود و هم مقدار انحطاط آن . اين تسميه بتغليب نظير تسميه دائره نصف النهار به نصف النهار است كه دانسته اى هم دائره نصف النهار است و هم دائره نصف الليل ، و به تقديم و تغليب يوم بر ليل آن را دائره نصف النهار ناميده اند . و خلاصه تعريف قوس ارتفاع و انحطاط اين كه : قوسى از دائره ارتفاع كه ميان نقطه مفروض بر سطح فلك و افق از جانب اقرب افتد آن را ارتفاع آن نقطه گويند اگر آن نقطه فوق الارض باشد ، و انحطاط آن نقطه گويند اگر آن نقطه تحت الارض باشد .