درس 28 : دائره اول السموت ، يا دائره مشرق و مغرب ، يا الدائرة التى لاسمت لها درس دهم در بعد كوكب بود ، و يازدهم در عرض آن ، و سيزدهم در طول آن . و دانسته شد كه مبدء بعد كوكب معدل النهار است ، و مبدء عرض آن منطقة البروج ، و مبدء طول آن اول حمل از دائرة منطقة البروج . اينكه سخن در سمت كوكب و مبدء سمت آنست . جمع سمت سموت است مثل رخت و رخوت ، و شرط و شروط و نظائر آنها . و دائره اول السموت مبدء سمت است كه اول سموت است . در بسيارى از كتابها اول السموت به اول السموات تحريف شده است كه كاتب يا حروف چنين آن را سماوات جمع سماء پنداشته است . دائره اول ال‌سموت عظيمه اينست كه به دو قطب افق كه دو نقطه سمت رأس و سمت قدم است ، و به دو قطب دائره نصف النهار كه دو نقطه مشرق و مغرب است گذرد . و دو قطب او دو نقطه تقاطع افق و نصف النهار يعنى دو نقطه شمالى و جنوبى بر دائره افق بود . سمت كوكب يا سمت هر نقطه مفروض بر سطح فلك اعلى ، قوسى است از دائره افق محصور ميان نقطه تقاطع دائره ارتفاع و افق ، و نقطه تقاطع دائره اول السموت و افق ، و آن هرگز از ربع دور زيادت نبود . و در پيش دانسته ايم كه دائره افق به دو نقطه شمال و جنوب ، و به دو نقطه مشرق و مغرب به چهار ربع متساوى منقسم است ، آن ربعى كه بين دو نقطه شمال و مشرق است