حسن حسن زاده آملى

43

خود آموز نصاب (كليات نصاب الصبيان) (فارسى)

خور بجوزاء سى و دو سى و يك است حمل و ثور و شير با پس و پيش « 1 » دلو و ميزان و حوت و عقرب سى * بيست و نه قوس و جدى بى كم و بيش القطعة الملحقة فى بحر الرمل المسدس المقصور فى كمية كينونة الشمس فى اسامى البروج به حساب الجمل تا خدنگ راز دل درجان رهست جان و دل درد تو را منزلگه است فاعلات‌ن فاعلاتن فاعلان * خواند اين هر كس كه مرد آگاه است لا و لالب لا و لالا شش مه است * لل كط و كط لل شهور كوته است القطعة الملحقة فى تعيين القمر فى البروج الاثنى عشر هر چه از ماه شد مثنى كن پنج ديگر فزاى بر سر آن

--> ( 1 ) چون در علم هيئت ثابت شده كه وضع فلك هشتم نسبت بمركز زمين جورى است كه در شش برج شمالى ( از اول حمل تا اول ميزان ) مدار آن بيشتر از بروج جنوبى است و مكث آفتاب در مدار يومى شمالى بيش از مدار يومى جنوبى است از اين جهت در بروج شمالى روزها بلند و در جنوبى كوتاه است در اين قطعه مدت مكث آفتاب را در هر برجى بيان نموده كه خورشيد در برج جوزاء سى و دو روز توقف مينمايد الخ و مرادش از پس و پيش يعنى برج پس از برج اسد كه سنبله باشد و برج پيش از برج اسد كه سرطان باشد و مقصود از قطعه بعدش نيز همين است جز آنكه از روى حروف ابجد و به ترتيب بيان نموده به اين نحوه كه در حمل لا يعنى سى و يك روز چه ل در حروف ابجد سى و يك است و لل اشاره به دو ماه است كه هر يكى سى روز باشد و ناظمى حساب حروف ابجد را بنظم در آورده است . ابجد و هر زق ديگر حطى از يكى تا ده است بهر شمار كلمن سعفص است تا به نود قرشت ثخذ و ضظع بهزار .