حسن حسن زاده آملى
44
خود آموز نصاب (كليات نصاب الصبيان) (فارسى)
پس بهر پنج از آن زخانه شمس گير برجى و جاى مه ميدان « 1 »
--> ( 1 ) بودن قمر هر روز در هر برجى از بروج دوازده گانه از روى اين قاعده بدست مى آيد بيانش آنست كه آنچه از ماه شد يعنى هر چند روزى كه از ماه قمرى رفته مثنى كن يعنى دو برابرش بنما و سپس عدد پنج ( 5 ) بر آن افزوده كن و حاصل را پنج پنج طرح بنما سپس بودن خورشيد را در هر برجى بدست آور بدين طريق كه اولش را از برج حمل حساب نموده و حمل مطابق با فروردين باستانى است و ثور با ارديبهشت به همين ترتيب ( براى بدست آوردن بودن شمس در چه برجى طريق خاصى استكه در كتب هيئت و زيجات مبرهن است ) حالا مطابق هر چند تا از پنج پنج طرح شده از برج شمس پيش ميرويم پس اگر به غير از پنجهاى طرح شده عدد زائدى بوده باشد آن را برج ديگرى به حساب مى آوريم و بر آنمقدار طرح شده ميافزائيم در هر دو صورت آن برج آخرى برجى است كه قمر در او است مثلا امروز كه شنبه ( 14 ) ذى الحجة ( 1373 ) هجرى مطابق با ( 23 ) مرداد ماه باستانى ( 1333 ) خورشيديست ميخواهيم بدانيم كه قمر در چه برجى است . اولا 14 را دو برابر مينمائيم 2 / 28 * 41 پس از اين بر 28 عدد 5 ميافزائيم 33 / 5 بعلاوه 28 / سپس 33 را پنج پنج طرح مينمائيم / 3 - 6 5 : 33 / بدست آمد كه 6 پنج تا مىشود با عدد زائدى كه 3 باشد و عدد زائد را نيز يك برج حساب مينمائيم كه مجموع 7 برج مىشود حالا خانه شمس را بدست مياوريم مرداد ماه چون ماه پنجم است مطابق برج اسد است كه از اول حمل شروع مىشود و از برج اسد 7 برج پيش ميرويم و اولش از خود اسد حساب مينمائيم برج دلو ميرسيم كه مطلوب ما است يعنى قمر امروز در برج دلو است بدانكه اين حساب هر روزه على التحقيق نيست بلكه در بعضى از روزها بتقريب حاصل شود و ما اعراض از بيان جهتش را در اينجا اولى ديده ايم . القطعة السادسة والعشرون فى بحر المتقارب المثمن السالم فى اسامى اسنان البقر زهى طبع تندت بهر علم بالغ رسيد است فكرت باقصى مبالغ