مثلا در افقى خسوف كلى باشد و در افق ديگر ، مخالف او به حسب طول ، خسوف جزئى كه قمر در حالى كه مقدارى از آن منخسف شده طلوع كرده باشد و به همين قياس كه به حسب اختلاف در طول مقدار منخسف آن متفاوت ديده شود . ولى اختلاف در طول بلاد در انخساف واقعى قمر اثرى ندارد چنان كه در اختلاف عرض هم ندارد ، به خلاف انكساف شمس كه اختلاف عروض بلاد در انكساف واقعى شمس اثر دارد و آن هم از اختلاف منظر است كه گفته ايم . و علت اختيار كردن عدد 15 اين است كه چون مدارات يومى هر يك به سيصد و شصت درجه منقسم اند و يك شبانه روز را بطور مساوى به 24 قسم ، تقسيم مى كنند ، حصه هر ساعت زمانى 15 درجه فلكى مى گردد ( 360 : 24 / 15 ) و هر يك درجه فلكى به چهار دقيقه زمانى و يك دقيقه فلكى به چهار ثانيه زمانى . اين در صورتى است كه ساعات مستويه باشند ، و اگر ساعات معوجه باشند هر يك از شبانه روز در تمام فصول سال به 12 قسمت تقسيم مى گردد و در اين صورت گاهى كه شب و روز با هم برابر باشند كه اول حمل و اول ميزان است هر قسم از اقسام ساعات معوجه نيز ، 15 درجه است و به غير از آن دو شبانه روز ، درجات ساعات معوجه متفاوت است و به همين جهت كه تفاوت دارند معوجه