القرآن يقال له : اقرأ وارق ، فيقرأ ثمّ يرقى - الحديث . اين حديث شريف ، مفيد چند مطلب مهم است : يكى اينكه درجات بهشت غير متناهى است زيرا آيات قرآن غير متناهى است . و ديگر اينكه قرائت در هر عالم به صورتى خاصّ است كه قرائت لفظى اين نشأه ، ظلّ أدناى قرائت‌هاى اخروى است . و ديگر اينكه انسان را مقام فوق تجرّد است كه : اقرأ وارق . و ديگر اينكه به انسان مستعدّ در قبر خودش تعليم قرآن داده مىشود پس مراد از قبر ، اين قبر عالم طبيعت كه حفره‌اى از ارض است نيست ، اين قبر طبيعى ، قشرى و نمودى از قبرهاى انسان است . و ديگر اينكه انسان را پس از اين نشأه تكامل برزخى است . و به عبارت ديگر ذات آدمى مزرعه‌اى است كه افعال و اقوال و نيّات او بذرهايى هستند كه در آن مىافشاند و هرچه در آن كاشت خود همان است . رسول - اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود : الدّنيا مزرعة الآخرة ، يعنى ريشهء اشجار مثمرهء آخرت مثلا بايد در دنيا در ملك نفس غرس شود ، و اين رياضات دنيويّه حرارتهايى هستند كه أطعمهء اخرويّه را نضج مىدهند . و به تعبير آخر چنان كه در حقيقت و واقع ، بدن در روح است نه روح در بدن همچنين جنّت و نار در ارواح آدمى است نه ارواح در جنّت و نار ؛ و آن هم لفظ در ، كه مشعر به ظرفيّت است از باب ضيق الفاظ است ، فافهم . آيات و روايات دلالت دارند كه ملكات نفس موادّ صور برزخىاند چنان كه در باب ادخال سرور كتاب ايمان و كفر « كافى » « 1 » از امام صادق عليه السّلام روايت شده است كه : انّ المؤمن اذا خرج من قبره خرج معه مثال من قبره تا اينكه امام فرمود : مؤمن به آن مثال مىگويد : من أنت رحمك اللّه تبشّرنى من حين خرجت من قبرى و آنستنى فى طريقى و خبّرتنى عن ربّى ؟ قال : فيقول : انا السّرور الّذى كنت

--> ( 1 ) - « كافى » معرب ج 2 ، ص 153 .