حسن حسن زاده آملى

371

دروس اتحاد عاقل به معقول (فارسى)

تدخله على اخوانك فى الدّنيا ، خلقت منه لا بشّرك و اونس وحشتك . غرضم اينكه مثال مىگويد : « خلقت منه » يعنى من از آن سرور آفريده شدم فافهم . و در قرآن كريم است : إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوالَ الْيَتامى ظُلْماً إِنَّما يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ ناراً « 1 » . إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ ما أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ الْكِتابِ وَ يَشْتَرُونَ بِهِ ثَمَناً قَلِيلًا أُولئِكَ ما يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ إِلَّا النَّارَ « 2 » و دانستى كه قوهء خيال مانند ديگر قوا شأنى از شئون نفس است . حاجى ( قدّه ) در حكمت « منظومه » ص 309 گويد : النّفس فى وحدته كلّ القوى * و فعلها فى فعله قد انطوى اين قوّه واسطهء ميان حسّ و تعقّل است و مجرّد به تجرّد برزخى است چنان كه در مطاوى مباحث گذشته بدان اشارتى رفت ، و براهين قطعيّه بر تجرّد برزخى آن قائم است ، برخى از آنها را صدر المتألّهين در فصل ششم طرف دوم مرحلهء دهم « اسفار » عنوان كرده است و ما چندين دليل را در رسالهء تجرّد نفس آورده‌ايم ، لذا صدر المتألّهين عالم خيال را مجرّد و باقى مىداند كه محشر حيوانات و نفوس ضعيفه است ، و اخبار مؤيّد بدن مثالى است و بدان مصرح است ، چنان كه ثقة الاسلام كلينى به اسنادش از ابى بصير روايت كرده است كه قال : سألت ابا عبد اللّه جعفر بن محمّد الصّادق عليهما السّلام عن ارواح المؤمنين فقال : فى الجنّة على صور أبدانهم لو رأيته لقلت : فلان . اين حديث را علّامه شيخ بهائى در حديث چهلم « اربعين » نقل كرده است . و قريب به همين حديث ، حديث حبّهء عرنى است كه نيز در « كافى » روايت شده است . قال : خرجت مع امير المؤمنين عليه السّلام الى الظّهر فوقف بوادى السّلام كأنّه مخاطب لأقوام فقمت بقيامه حتّى أعييت ثمّ جلست حتّى مللت ثمّ قمت حتّى نالنى مثل ما نالنى اوّلا ثمّ جلست حتّى مللت ثمّ قمت و جمعت ردائى

--> ( 1 ) - سورهء نساء 4 - آيهء 11 . ( 2 ) - سورهء بقره 2 - آيهء 175 .