اينكه بگويى : زيد ، كاتب است و اين درخت ، جسم نامى است . و تركيب صورت جسميّه از هيولى و صورت يعنى اتّحاد هيولى و صورت از اين قسم است . بحث تفصيلى در اتّحاد مادّه و صورت و ذكر حجج بر آن و ديگر مباحث متعلّق به آن را از فصل هشتم به بعد فن ششم جلد دوم « اسفار » ص 189 طلب بايد كرد . « التركيب قسمان : أحدهما أنّ ينضمّ شىء الى شىء آخر يكون لكل منهما ذات على حدة و فى المركّب كثرة بالفعل كتركيب البيت من اللّبنات . و مثل هذا التركيب لا يكون تركيبه طبيعيّا بل امّا صناعى كالبيت ، و امّا اعتبارى كالحجر الموضوع بجنب الانسان ، و امّا طبيعى بالعرض لا بالذات كتركيب بعض أجزاء الحيوان مع بعض . و الثانى أن يتحول شىء فى ذاته الى أن يصير شيئا آخر و يكمل به ذاتا واحدة فيكون هناك أمر واحد و هو عين كل واحد منهما و عين المركّب كالجنين اذا صار حكيما . و بالجملة كل مادّة طبيعيّة اذا تصورت بصورة جوهريّة . و التركيب فى هذا القسم لا بأس أن يسمّى تركيبا اتّحاديّا . و الحجّة على هذا الاتّحاد كثيرة احديها صحّة الحمل بين المادّة و الصورة كقولنا : الحيوان جسم نام - الخ « 1 » » . هيولى يكى از اقسام پنجگانهء جوهر است كه عقل و نفس و جسم و هيولى و صورت باشد . چون هيولى خود يكى از جواهر موجود در خارج است و صورت نيز جوهر موجود در خارج است اشكال پيش مىآيد كه چگونه دو جوهر موجود متحصّل در خارج ، متّحد و موجود واحد مىشوند ؟ و برهان بر امتناع اتّحاد دو موجود متحصّل را در فصل سوم مقالهء دوم الهيّات « شفاء » ج 2 رحلى ص 415 و در فصل سوم مرحلهء پنجم « اسفار » ج 1 رحلى ص 133 طلب بايد كرد . و سخنشان اين است كه : دو چيز اگر بعد از اتّحاد باز دو چيزند ، دو چيزند نه يكى ( و در بعضى از موارد فقط اتّحاد اعتبارى دارند چون حجر موضوع در جنب

--> ( 1 ) - « اسفار » ج 2 ، چاپ رحلى سنگى ، ص 189 ، فصل هشتم ، فن ششم .