بعد ما لم يكن صادقا عليه أوّلا لاستكمال وقع له فى وجوده ، و هذا ممّا ليس بمستحيل بل هو واقع فانّ جميع المعانى المعقولة الّتى وجدت متفّرقة فى الجماد و النبات و الحيوان يوجد مجتمعة فى الانسان الواحد » . ترجمهء عبارت « اسفار » در وجوه اتّحاد : « اتّحاد بر سه وجه متصّور است : اوّل اينكه موجودى با موجودى متّحد شود به اين‌كه دو وجودى كه براى دو چيز است وجود واحد گردند . در استحالت اين قسم شكّى نيست چنان كه شيخ در نفى اتّحاد آن دلائلى ذكر كرده است . وجه دوم اينكه مفهومى از مفهومات عين مفهوم ديگر كه مغاير او است گردد ، و يا ماهيّتى از ماهيّات عين ماهيّت ديگر كه مغاير اوست گردد به حيثى كه آن مفهوم با مفهوم ديگر مغايرش به حمل ذاتى اوّلى يكى گردد كه بگردد هو هو . و همچنين آن ماهيّت با ماهيّت ديگر مغايرش يكى گردد كه بگردد هى هى . و اين قسم نيز شكّى در استحالت آن نيست ، زيرا امكان ندارد كه مفهومات متغاير يكى گردند ، يا بعض از آنها به حسب مفهوم ، بعض ديگر گردد چه اينكه بالضرورة هر معنايى از حيث معنى غير معناى ديگر است ، مثلا محال است كه مفهوم عاقل عين مفهوم معقول گردد . آرى ممكن است كه وجودى واحد بسيط بر او صادق باشد كه او عاقل است ، و بر او صادق آيد كه او معقول است حتّى اينكه وجود واحد باشد و معانى متغاير نه تغايرى كه كثرت جهات وجودى را ايجاب كند . وجه سوم اينكه موجودى در استكمال وجودى كه برايش واقع مىشود چنان گردد كه مفهومى عقلى و ماهيّتى كلّى بر او صدق آيد پس از آنكه هيچيك از آن مفهوم و ماهيّت بر او صادق نبود . و اين قسم مستحيل نيست بلكه واقع است زيرا جميع معانى معقوله كه بطور متفّرق در جماد و نبات و حيوان يافت مىشود همهء آنها به‌طور اجتماع در انسان واحد يافت مىشود » . پايان ترجمهء وجوه