( 115 ) وَ لِلَّهِ الْمَشْرِقُ وَ الْمَغْرِبُ فَأَيْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ واسِعٌ عَليمٌ از آن خداست ! مشرق و مغرب ، و به هر سو رو كنيد ، خدا آنجاست ! خداوند بىنياز و داناست ! شأن نزول : به هر سو رو كنى خدا مىبينى در شأن نزول اين آيه روايات مختلفى نقل شده است : « ابن عباس » مىگويد : اين آيه مربوط به تغيير قبله است ، هنگامى كه قبلهء مسلمانان از « بيت المقدس » به « كعبه » تغيير يافت ، يهود در مقام انكار بر آمدند و به مسلمانان ايراد كردند كه مگر مىشود قبله را تغيير داد ؟ « 1 » آيه نازل شد و به آنها پاسخ داد كه شرق و غرب جهان از آن خدا است . در روايت ديگرى مىخوانيم : اين آيه در مورد نماز مستحبى نازل شده است كه هر گاه انسان سوار بر مركب باشد به هر سو كه برود ( هر چند پشت به قبله باشد ) مىتواند نماز مستحبى بخواند . « 2 » بعضى ديگر از « جابر » نقل كرده‌اند پيامبر صلى الله عليه و آله گروهى از مسلمانان را به يكى از ميدان‌هاى جنگ فرستاد ، شب هنگام كه تاريكى همه جا را فرا گرفت نتوانستند قبله را بشناسند و هر گروهى به سوئى نماز خواندند ، هنگام طلوع آفتاب ديدند همگى به غير جانب قبله نماز گزارده‌اند ، از پيامبر صلى الله عليه و آله سؤال كردند ، آيهء فوق نازل شد و به آنها اعلام كرد نمازهايشان در چنين حالتى صحيح بوده « 3 » ( البته اين حكم شرايطى دارد كه در كتب فقهى آمده است ) .

--> ( 1 ) « مستدرك » ، ج 3 ، ص 175 ، ح 3297 - 9 ؛ « مجمع البيان » ، ذيل آيهء مورد بحث ؛ « بحار الانوار » ، ج 4 ، ص 105 و 106 ؛ « تفسير امام حسن عسكرى عليه السلام » ، ص 492 ، ح 312 . ( 2 ) « وسائل الشيعه » ، ج 4 ، ص 332 و 333 ؛ « تفسير عياشى » ، ج 1 ، ص 56 ، ح 80 ؛ « بحار الانوار » ، ج 81 ، ص 70 ؛ « مجمع البيان » ، ذيل آيهء مورد بحث . ( 3 ) « بحار الانوار » ، ج 81 ، ص 31 ؛ « مجمع البيان » ، ذيل آيهء مورد بحث .