الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
63
مناظرات تاريخى امام رضا ( ع ) با پيروان مذاهب و مكاتب ديگر ( فارسى )
چيزى نگذشت كه وقت نماز فرا رسيد . امام عليه السلام رو به مأمون كرد و فرمود : وقت نماز فرا رسيده است و بايد به اداى فريضه بپردازيم . عمران كه از بادهء روحانى سخن امام مست شده بود و باقى قدح در دست داشت ، عرض كرد : مولاى من ، جواب مرا قطع مكن كه قلبم نرم و آمادهء پذيرش شده است ! امام عليه السلام فرمود : عجله مكن ! نماز مى خوانيم و باز مى گرديم . امام عليه السلام وارد اندرون شدند و نماز را به جا آوردند ، امّا مردم در بيرون پشت سر محمّد بن جعفر ( عموى امام عليه السلام ) نماز خواندند . بعد از اداى نماز ، امام عليه السلام به مجلس بازگشت و عمران را صدا زد و فرمود : سؤالاتت را ادامه بده . عمران : آيا ممكن است به اين سؤالم پاسخ فرمايى كه آيا خداوند به ذاتش وجود دارد يا به اوصافش ؟ امام عليه السلام ضمن توضيحى او را به اين حقيقت توجه داد كه بسيارى از اين اوصاف كه مى بينى ، اوصافى است كه بعد از آفرينش موجودات از ذات پاكش انتزاع مىشود ( مثلًا تا مخلوقى آفريده نشده بود ، خالق ، رازق ، رئوف ، رحيم ، معبود و . . . مفهومى نداشت . هر چند علم و قدرت بى پايان در او بود ) . بنابراين ، ذات مقدس او حتى قبل از اوصاف ( منظور صفات فعل است ، مانند مثال هاى قبل ، نه صفات ذات ، مانند علم و قدرت ) وجود داشته است . امام سپس به تشريح مفاهيم « ابداع » ، « مشيت » و « اراده » كه يك حقيقت با سه عنوان اند ، پرداخت و از نخستين ابداع در عالم هستى