تقرير بحث السيد الخميني للاردبيلى

60

تقريرات فلسفه امام خمينى ( شرح منظومه ) ( فارسى )

توحيد واجب تعالى بعد از آنكه از مقام اول ، يعنى مقام اثبات ذات واجب فارغ شديم ، كلام در اوصاف ذات احديت واقع مىشود . فصل اول در اين مقام در توحيد اوست و كلام در توحيد هم در سه مرتبه است : توحيد در ذات ، توحيد در صفات ، و توحيد در فعل كه در ضمن مباحث واقع شده و به آن توحيد فعل گويند . و به عبارت ديگر : خداوند عالم در مرتبهء ذات واحد بوده و ذات اقدس او واحد من جميع الجهات است . و توحيد در صفات ، يعنى با اينكه براى ذات اقدس وى اوصافى اثبات مىنماييم ، كثرت اوصاف موجب كثرت در ذات نمىشود و اين طور نيست كه ذاتى وجود داشته باشد و مبادى اين اوصاف در مقابل اصل ذات قرار گرفته باشد ، بلكه در عين حالى كه براى وى اوصاف كثيره‌اى اثبات مىنماييم ، بدون اينكه مرجع وصف ، وصف ديگرى باشد ، اللّه - جل جلاله - در كمال بساطت و واحد من جميع الجهات و بسيط من جميع الجهات است . و مرتبهء ثالثه از توحيد كه در ضمن توحيد ذات و توحيد صفات معلوم خواهد شد ، توحيد در افعال بوده كه خداوند احديت بما انّه اللّه يك فعل الهى دارد . اما مرتبهء توحيد در ذات : براى توحيد در ذات از چند راه مىتوان استدلال كرد .