جسم مركب هر يك از حيوان و انسان و معدن و نامى مركب تام مىباشند ، البته نامى ، مانند حيوان در صورتى مركب تام است كه به شرط لا باشد ؛ زيرا اگر نامى مثلًا لا به شرط باشد جنس است و با نبات و حيوان و انسان متحد خواهد بود . مركب تام با مفهوم وصف ، يعنى تام بر مركب غير تام دلالت مىنمايد و آن مركبى است كه مدت « معتدّ به » ى محفوظ نباشد مانند ابر . ولى مركب تام مركبى است كه مدت « معتدّ به » ى محفوظ باشد ، مانند مواليد ثلاث . هنگامى كه امهات اربعه ، يعنى عناصر در يكديگر تفاعل داشته باشند مواليد اربعه ، يعنى انسان و حيوان و نبات و معدن را در پى خواهند داشت . هر يك از امهات با كيفيت خود در مادهء ديگرى عمل نموده و سورت كيفيت آن را درهم مىشكند ، بنا بر اين ماده در كيفيت منفعل خواهد بود ، مثلًا نار با كيف خود در مادهء ارض عمل كرده و مادهء ارض در كيف خود انفعال را قبول مىنمايد . وقتى عناصر به اين نحو در يكديگر عمل نمودند از تفاعل آنها كيفيتى كه در همهء آنها متشابه بوده و بين صرف كيفيات آنها متوسط مىباشد ، حاصل مىشود . معناى تشابه كيفيت مزاجيه اين است كه حاصل از آن در هر جزئى از اجزاء ممتزج با حاصل در جزء ديگر مماثل مىباشد به گونه‌اى كه اجزاء صغار ناريه - بنا بر قول به بقاى صور عناصر « 1 » - در حرارت و برودت و رطوبت و يبوست

--> ( 1 ) - رجوع كنيد به : شفا ، بخش طبيعيات ، ص 201 - 205 ؛ شرح اشارات ، ج 2 ، ص 156 - 161 .