كماليه را براى ذات واجب بسيط من جميع الجهات اثبات نماييم . گفتيم كه : در به دو نظر عدم جواز مترائى است ؛ زيرا انتزاع مفهوم به واسطهء معناى مناسبى در ذات صورت مىپذيرد ، لذا هر مفهومى كه غير مفهوم ديگر است ، بايد به مناسبت معنايى غير معناى مناسب با مفهوم ديگر انتزاع شود . بنا بر اين لازم است مفاهيم متعدده از معانى متعددهء متناسب منتزع باشد و معانى متعدده بايد از خصوصيات متعدده ملحوظ واقع شود و چون محل انتزاع بايد داراى خصوصيات متعدده باشد ممكن نيست منشأ انتزاع ، واحد بسيط باشد . اين وجه ظاهرى برهان ساده بر عدم امكان انتزاع مفاهيم متعدده از شىء واحد است . و ليكن مطلب را به اين سادگى نمىگذرانيم و الّا بر موحد لازم است كه هيچ وصفى براى ذات مقدس اثبات نكند ؛ چون امر بين قول به تركيب در ذات يا سلب كلى اوصاف داير مىشود ، البته در صورت دوران نبايد پايه و اصل بساطت مبدأ را از دست داد . و اين مطلب را بايد در اينجا تحكيم نمود ؛ چنان كه متكلمين و بسيارى از حكما نتوانسته‌اند وجه صحت انتزاع را خوب از آب درآورند ، حتى از اعاظم عرفا ، از جمله قاضى سعيد عارف قمى « 1 » كه از اعاظم عرفاست ، در آن گير كرده و نتوانسته‌اند مطلب را بر وجه صحيحى تحكيم نمايند . « 2 »

--> ( 1 ) - عالم فاضل ، حكيم متشرع ، عارف ربانى و محقق صمدانى محمد بن محمد مفيد قمى ، ملقب به قاضى سعيد و حكيم كوچك از اعاظم علماى حكمت و ادب و حديث به شمار مىرود . وى در مراتب تأويل و عرفان و حكمت و استنباط نكات خفيه و اسرار و دقايق مكنونه در آيات و احاديث دينيه بسيار توانا بود و به عرفان ميل مفرط داشت و در اسماء اللّه قائل به اشتراك لفظى بود . او از شاگردان ملا محسن فيض كاشانى و ملا عبد الرزاق لاهيجى و ملا رجبعلى تبريزى بود . از تأليفات اوست : اربعين حديث ، اسرار الصلاة ، حقيقة الصلاة ، روح الصلاة ، شرح توحيد صدوق و فوائد رضويه ، كه همگى به چاپ رسيده‌اند . او مدتى در قم متصدى امر قضاوت بود و در سال 1103 ق . از دنيا رفت و در نزديكى مرقد على ابن بابويه به خاك سپرده شد . ( 2 ) - شرح توحيد صدوق ، ص 188 و 193 .