اخبار وقتى سؤال از جبر و تفويض به ميان مىآيد ، حضرات آن دو را نفى كرده و مىفرمايند : غير از آنها چيزى است كه اوسع از زمين تا آسمان است و آن امر اوسع كه در تمام اشياء جارى است آنچه اهل جبر گفته‌اند نبوده و آنچه مفوضّه گفته‌اند نيز نمىباشد . « 1 » بعضى از دراويش گويند : تفويض امر به على عليه السلام شده است ، و بعضى گفته‌اند : تفويض امر به عقل اول شده است . « 2 » ما در اين باب به چيزى جز ابطال دو مذهب ، اعتقاد نداريم كه بعد از ابطال آنها عقيدهء به امر بين الامرين ثابت مىشود . دليل اول بر ابطال جبر دليل اول بر ابطال مذهب جبر قاعدهء امتن و متقن « الواحد لا يصدر منه الّا الواحد » است . در فلسفه كمتر قاعده‌اى به اين متانت و استحكام است ، منتها به اين قاعده به آن نحوى كه هست پىبرده نشده و لذا تلقى به قبول نشده است چون خيلى دقيق است . اين قاعده مذهب جبر را ابطال مىنمايد ؛ زيرا از مبدأ واحد بسيط من جميع الجهات ، نمىتواند اشياء متكثر و متضاد و متباين ، بدون واسطه صادر شود . دليل دوم بر ابطال جبر دليل دوم بر ابطال جبر : بعضى از اشياء هست كه نحوهء وجود آنها ، تعلق بوده و تمام ذات آنها ربط و تعلق است كه اگر به جهتى از جهات ربط و تعلق نداشته باشند اصلًا وجودات آنها نبوده ، بلكه وجودات ديگرى خواهند بود چون از ربط و تعلق من جميع الجهات خارج شده‌اند . اهل جبر كه به عليت و معلوليت ، بدون واسطه بين مبدأ مطلق و تمام موجودات

--> ( 1 ) - اصول كافى ، ج 1 ، ص 159 ، حديث 9 و 11 ؛ توحيد صدوق ، ص 360 ، حديث 3 . ( 2 ) - رجوع كنيد به : مرآة العقول ، ج 2 ، ص 206 .