چنان كه محقق قونوى ، « 1 » عارف حكيم منش ، وقتى در تحقيق صادر اول وارد شده است در مخالفت با حكما گفته است : صادر اول فيض منبسط و وجود ابسط و غير محدود است ، « 2 » در صورتى كه در اين نگاه ، ورود در كثرت است ، يعنى قول به صادر و مصدر و نسبت صدور و صادر اول و ثانى تا آخرين مرتبهء وجود كه كثرات است بوده و همچنين وجود را صاحب مراتب ديدن و براى هر مرتبه‌اى حكمى قائل شدن بوده و ديدن ماهيات در اين كثرات و حكم كردن بر آنها مىباشد كه همان نظر به كثرت و ديدن مراتب در عالم وجود است و عارف در اين نگاه هر برهانى كه بر خلاف كثرت اقامه كند ، نسبت به اعتقاد او الحادى خواهد بود . و بالجمله : به انسان و حيوان و عالم عقل و عالم ملك و عالم ملكوت و صادر و مصدر و اضافهء صدورى قائل شدن ، استغراق در كثرت است ؛ زيرا با لحاظ صادر بودن وجودى كه از مصدرى لا متعين و معيِّن غير ، نازل شده باشد ، بايد انتساب صدورى بين صادر و مصدر ملاحظه شود ، كه لا بد در اين ملاحظه نظر به كثرت خواهد بود . و همچنين براى وجود ، مراتب قائل شدن و نظام عالم عقل و ملكوت و طبيعت را به يكديگر مرتبط ديدن به عنوان صدور يكى از ديگرى و تشكيل سلسلهء منتظمهء مترتبه به صورت الاشرف فالاشرف ، از عقل اول تا هيولاى اولى و از مرتبهء شديدهء وجود تا مرتبهء ضعيفه و آخرين نقطهء نزول نور وجود با نهايت ضعف و محدوديت ، اين

--> ( 1 ) - ابو المعالى صدر الدين محمد بن اسحاق قونوى ، يكى از بزرگان عرفان و تصوف و از اكابر شاگردان ابن عربى است . پدرش در كودكى او در گذشت و مادرش به ازدواج محيى الدين عربى درآمد و صدر الدين نيز در دامان او تربيت يافت و به اخذ علوم ظاهرى و باطنى ، و عقلى و نقلى موفق شد و مرجع استفادهء اكابر و اساتيد گرديد . قطب الدين شيرازى و ملاى رومى از جمله شاگردان وى بوده و مراسلات و مكاتبات بسيار با خواجه نصير الدين طوسى داشته و مورد احترام وى بوده است . از جمله تأليفات وى در عرفان نظرى مىتوان از كتب ارزشمندى چون مفتاح الغيب ، فكوك و نصوص ياد كرد . او در سال 673 ق . در قونيه وفات يافت . ( 2 ) - رجوع كنيد به : مفتاح غيب الجمع و الوجود ، ضمن مصباح الانس ، ص 69 - 70 .