تقرير بحث السيد الخميني للاردبيلى

362

تقريرات فلسفه امام خمينى ( شرح منظومه ) ( فارسى )

رسم عرض و اقسام آن تعريف عرض اين است كه كون آن فى نفسه عين كون آن در موضوعش مىباشد ، و حصول عرض در موضوع ، عرضى كه عارض بر اين عرض باشد نيست تا اين عرض موضوع آن عرض كه حصول عرض در موضوع است ، باشد . بلكه كون فى نفسه عرض عين كون آن در غير است و گرچه عرض فى نفسه كون دارد ، ولى كون فى نفسه آن عين كون فى الغير است . اما اينكه عرض كون فى نفسه دارد ؛ چون ماهيتش در عقل مستقل است چنان كه در يكى از مباحث سابقه گذشت . و اما اينكه كون فى نفسه آن ، عين كون فى الغير است و كون آن ، كون رابطى است ، به اين خاطر است كه براى آن فى نفسه ، در خارج استقلالى نيست به طورى كه در خارج استقلالى داشته باشد و بعد به موضوع اضافه شود ، بلكه اضافهء آن ، عين نحوهء وجود آن است اگر چه عين ماهيت آن نيست ؛ چون آنچه اضافه عين ماهيت اوست ، مقولهء اضافه است كه آن را اضافهء حقيقيه گويند . و بعد در مبحث مربوط به آن خواهد آمد كه اضافهء حقيقيه آن است كه اصلًا و ماهيةً در عالم تصور هنگامى كه مىخواهيم حقيقت آن را تصور كنيم ، حقيقت اضافه است ، مثل بنوّت و ابوّت كه اگر حقيقت و ماهيت اب را تصور كنيم ناگزير از تصور ابن هستيم . و اما اضافهء عرفيه همان است كه اگر حقيقت شىء را بخواهيم تصور نماييم ، مربوط به چيزى نيست ، منتها هنگامى كه مىخواهيم يك نحوه حالى تخصيصاً براى آن ذكر كنيم ، اعتبار ملابستى با غير دارد .