يك واحد و منحاز از يكديگر است ، منتها براى اين اجتماع يك اعتبار وحدت نموده به طورى كه من و تو و او وجود داريم و علاوه بر اين وجوداتِ وحدات ، وجود ديگرى براى اجتماع نيست ؛ چنانچه قبلًا به اجتماع قوهء ده نفر در بلند كردن يك سنگ مثال زديم كه قوهء هر يك موجود على حده است و براى مجموع يك وجود ديگرى نيست ، بلكه غير از وجود وحدانى وجود هر يك از قوه‌ها اعتبارى است . پس معلوم شد كه وحدت مساوق با وجود بوده و هر چه در عالم وجود دارد وحدت دارد ، چنان كه از مقدمهء اول معلوم شد كه هر كلى طبيعى به تعداد افراد در خارج موجود بوده و در تمام حيثيات تابع وجود فرد است . اگر فرد عالِم است ، طبيعت هم عالم است و اگر فرد جاهل ، طبيعت هم جاهل است . اگر فرد واحد است ، طبيعت هم واحد است . پس عالَم ، عالم وحدت است . بعد از تمهيد اين مقدمات نتيجه‌اى كه خواهيم گرفت اين است كه : عالم - يعنى ما سوى اللّه - چنانچه در اذهان است يك وجود مستقل در مقابل وجود افراد عالَم نداشته و غير از وجودات افراد و انواع هيچ است و چنين نيست كه يك وجود واحدى براى عالم ، غير اين وجودات افراد باشد . پس براى اجتماع اين افراد ، يك نحوه وجودى اعتبار نموده و در خيال يك وحدت براى عالم قائل شده‌اند ، چنانچه گفتيم وجود مجموعى انواع در خارج ، وحدت اعتبارى داشته و يك نظر اعتبارى وحدت به افراد انداخته و اعتبار وحدت براى آنها نموده‌اند و عالم كه از اين انواع تشكيل يافته يك نحوه نگاه به اعتبار وحدت آنهاست و عالَم ، اسم اين واحد اعتبارى است . پس عالم خيال اندر خيال است . كما اينكه محيى الدين عربى « 1 » نسبت به افراد هم اين سخن

--> ( 1 ) - ابو عبد اللّه محيى الدين محمد بن على بن محمد عربى طائى اندلسى ، معروف به ابن عربى و شيخ اكبر يكى از اركان سلسلهء عرفا و اكابر مشايخ صوفيه و جامع علوم ظاهرى و باطنى بوده و به كثرت حافظه و فصاحت و بلاغت و جودت قريحهء شعرى معروف و مهارتش در علم حروف نيز مشهور بوده است . از آثار اوست : الاخلاق ، الاربعون صحيفة من الاحاديث القدسية ، اصطلاحات الصوفيه ، انشاء الدوائر ، الانوار ، التجلّيات الالهيه ، تحفة السفرة ، تفسير القرآن ، ديوان ، ذخائر الاعلاق ، معانى الآيات المتشابهات ، روح القدس ، شجرة الكون ، القرعه ، مجموع الرسائل ، محاضرة الابرار ، و از همه معروف‌تر كتاب فتوحات مكيه و فصوص الحكم است كه بارها چاپ شده و مورد شرح و تفاسير گوناگون و حاشيه‌هاى متعدد قرار گرفته است . ولادتش در 560 ق . و وفاتش در 634 روى داد و در دمشق مدفون گرديد .