زوجه تصرفى در آن اعيان ننمايند « 1 » . و در بودن قيمت بر سبيل استحقاق يا رخصت براى ورثه اشكال است « 2 » ، بايد مراعات احتياط شود ، و اما براى زوجه قطعاً بر وجه ترخيص نيست ، بلكه بر وجه استحقاق است . و كيفيت قيمت نمودن اين اعيان مثبته به اين نحو است كه مقوّم قيمت مىكند اين اعيان مثبته را با حق بقاء در اين زمين مجاناً و بلاعوض تا زمانى كه اهل عرف آن اعيان را در آن زمين باقى مىبينند ، و از آن قيمت زوجه ارث مىبرد ؛ مثلًا درخت و چوب و خشت جدا شده روى زمين افتاده قيمتش بيست تومان است ، و درخت و چوب و خشتى كه بر سر پا باشد مجاناً و بلاعوض تا به خودى خود خراب شود بدون آن كه مالك اجارهء زمين بدهد به جهت بقاء اين اعيان در آن زمين ، قيمتش چهل تومان است مثلًا ، پس زوجه از قيمت ثانى ، ربع يا ثمن مىبرد نه از قيمت اعيان با فرض جدا بودنشان . و هرگاه در حين موت زوج اعيان به كار رفته در منزل خراب شده بود يا درخت قطع شده بود يا ميوه بر درخت موجود بود يا زراعت كاشته شده بود ولو هنوز بذر باشد ، پس اينها و امثال اينها داخل در منقولاتند و زوجه از عين اينها ارث مىبرد . عنوان دوم : در كيفيت ارث بردن به ولاء عتق است بدان كه هر گاه كسى مملوك خود را آزاد نمايد ، پس آن مولاى معتق وارث آن مملوك عتيق خود خواهد بود . و شرط است در وارث بودن مولاى معتق چند امر : اول : آن كه عتق تبرّعى باشد نه به جهت نذر و كفاره و امثال اينها . دوم : آن كه مانعى از موانع ده گانهء ارث نباشد ، نظير وجود وارثِ اقرب از معتق مثل طبقات ثلاثهء ارحام . سوم : آن كه معتق حينَ العتق تبرّعى از جريرهء مملوك ننموده باشد . پس با وجود اين شرايط وارث آن مملوك آزاد شده ، آن شخص آزاد كننده خواهد

--> ( 1 ) - بلكه عدم جواز خالى از وجه نيست . ( 2 ) - اقوا آن است كه بر سبيل رخصت نيست و مىتواند قبول نكند اعيان را و بايد قيمت به او بدهند .