از قبول آن مختلف‌اند . در روايات ما ، معاشر الإمامية ، اشاره شده كه ايمان و عدم ايمان در عالم « ذرّ » بوده ، و عدم قبول ايمان مستند است به « طينت » . و نيز مأثور است كه شخصى از حضرت صادق - عليه السلام - سؤال كرد كه چرا بر ناصيهء صاحبان شقاوت و بر ناصيهء ارباب ايمان مسطور است كه آن شقى و اين مؤمن است . امام مطابق درك سائل جواب دادند كه خدا مىداند كه اگر شقى در دار تكليف وارد شود ، جز راه عصيان نپيمايد . مع هذا اين سؤال به جاى خود باقى است كه چرا بعضى از مردم سعيد و برخى شقى هستند . بعد از تفتيش زياد ، اين نتيجه مقبول است كه طينت‌ها متفاوت است . كما اينكه ذوات اختلاف نوعى دارند : برخى از قبيلهء حيواناتْ فاقد ادراك عقلانى ؛ و بعضى نيز مانند انسان در صورتِ اجتماعِ شرايط به مقام عقل بالفعل مىرسند ؛ و نوادرى تا نيل به مقام اتحاد با سكنهء جبروت مستعد سلوك‌اند ؛ و قليلى نيز به فناى در توحيد و بقاى به حق نايل آيند كه « النّاسُ معادنُ كَمعادنِ الذَّهَبِ و الفِضَّة » . تقدير سعادت و شقاوت و اختلاف نوعى در مواليد همه باز مىگردد به اختلاف استعدادات در حضرت علميه ؛ و استعدادات و قوابل غير مجعول‌اند بلا مجعولية أسمائه و صفاته و ذاته تعالى . علم حق هر چند به اعتبار علم ذاتى سبب ظهور حقايق خارجى و قوابل در تحقق و ثبوت قدرى است ، از باب تطابق و توازن بين العلم و العينْ علم تابع معلوم است . در علم تفصيلى ، كه موطن قدر است ، هر عين ثابتى مظهر اسمى از أسماء الهيه و يا مظهر چند اسم و يا مظهر جميع أسماء الهيه مىباشد . و كمال هر عينى از اعيان خارجيه كه به تحقق و ثبوت خارجى متصف مىشود آن است كه خواص آن اسم در آن مظهر تحقق