« ممكن ز تنگناىِ عدم ناكشيده رخت * واجب ز جلوه‌گاه عيان نانهاده گام در حيرتم كه اين همه نقش غريب چيست * بر لوح خاطر آمده مشهود خاص و عام » « 1 » و نعم ما قيل : « معشوق برون ز عالم امكان است * ممكن به مكان در طلبش حيران است نايد به مكان آن نرود اين ز مكان * اينست كه درد عشق بىدرمان است » تنبيه فيه تحقيق [ : گفتار در ظهور اسم واحد ] ذات به معناى صحيح يا به وجه اطلاق منشأ انتزاع صفات و يا مرجع استناد أسماء است . از آنجا كه حقيقتِ حقْ موجود مطلق است و منزه از « ذات » به معناى معروف بين ارباب كلام ، از اشعريه و معتزله ، قهراً حقيقت ذات همان حقيقت مطلقهء علم و قدرت و ديگر صفات كماليه و نعوت جلاليه است ؛ به شرطى كه أسماء و صفات نيز به حسب حقيقت ، مانند اصل حقيقتِ هستىِ جامع اوصاف ، به نحو عدم تعيّن لحاظ شوند . آن حقيقت مطلقه مُدرَك و مشهود احدى واقع نشود جز ذات مطلقه . پس ، به بهانهء آنكه ذاتْ مرتبهء عدمِ لحاظ غير و عارى از جميع تعيّنات است ، نبايد علم ذاتى را از ذات ، العياذ باللَّه ،

--> ( 1 ) - نقد النصوص ، ص 48 .