نبوت آن حضرت در مقام أسماء و صفات ، و ولوج او در مقام احديت ، و ظهور آن حضرت به صورت فيض عام و رحمتِ واسعهء الهيه و تجلى در هياكل سكنهء جبروت ، و سير در مظاهر در عروج تحليلى ، « نبوت تعريفى » نام دارد . و بعد از عبور از مراتب استيداع و طى درجات كماليه در عروج تركيبى و اتصال به عقل اوّل ( اوّلين جلوهء أحمدى كه « أوَّلُ مَن بايَعَه العقلُ الأوّلُ » ) « 1 » و بالأخره بعد از بلوغ به مقام « أو أدنى » و فرق بعد الجمع ، به نبوت تشريعى و خاتم الأنبياء و الأولياء جلوه‌گر شد ، و به كلام معجز نظامِ « وآدمُ ومَن دونَه تحتَ لِوائي » مترنم گرديد . و ما در بيان سير ولايت و ظهور نبوت تا عيسى بن مريم - عليهما السلام - و ختم « ولايت عامه » به او ، و نحوهء سيرِ « ولايت مطلقهء محمديه » ، و ختم اقسام و انواع نبوات و ولايات به ختم انبيا مطالبى بيان كرديم ؛ و باز نموديم كه به وجود حضرت محمد مصطفى - صلوات اللَّه عليه - نبوت به اعلى درجهء كمال خود رسيد و دولتِ أسماء حاكم بر مدارجِ نبوت به سر آمد ؛ چه آنكه نبوت جهت « خلقى » است ، و داراى دولت خاص است كه تابع أسماء حاكم بر صاحب آن مقام است ؛ ولى ولايت جهت « حقّى » است ، و حكم آن ازلى و ابدى است و در اقطاب و كمل از محمديّين سريان و ظهور دارد ؛ و خاتم « ولايت محمديه » ، كه

--> ( 1 ) - الفتوحات المكّية ، ج 3 ، ص 137 ، باب 336 .