بالغان به مقام « أو أدنى » نيز بعد از ولوج در « واحديت » و « احديت » معترف به عجز و قصور در شهود احديت ذاتيه‌اند . و يعترفون بأنّ ماوراء غاية مشاهداتهم ونهاية مشهد فهومهم بحار يحار في تَيّار فهم كلّ غائص . در سورهء مباركهء « توحيد » فقط به « هو » به آن حقيقت مطلقه اشاره شده است . و امام صادق - عليه السلام - فرموده است « هو » اشاره به مقام بعيد از افهام است ؛ و « ضمير شأن » نيست . و اسم « اللَّه » و « احد » و « صمد » تعابير و عناوين و لوازم آن حقيقت حقّه‌اند ؛ و ذات ، به تصريح ارباب كشف و يقين و عترت طاهره عليهم‌السلام ، اسم ندارد . و وضع اسمِ دال بر حقيقت غيبيه محال است ؛ چه آنكه واضع و يا مفيض اين اسم ناچار بايد حق باشد ، و اظهار آن از مقام غيب بر اقرب موجودات به آن حقيقت ، يعنى خاتم انبيا - عليه السلام - چيزى جز امرى نازل از مقام غيب نيست كه رنگ تخاطب پذيرفته ، و از جهت تنزل از غيب محض از اطلاق ذاتى خارج گرديده است . بنابر آنچه ذكر شد ، مقام ذات و غيب‌الغيوب نه قبول اسم نمايد و نه پذيرش رسم : « نه اشارت مىپذيرد نه عيان * نه كسى زو نام دارد نه نشان « 1 » » « * »

--> ( 1 ) - منطق الطير ، ص 83 ، بيت 127 . ( * ) - در روايتى مفصّل ، منقول از ابوعبداللَّه ، جعفر بن محمد ، امام صادق - عليه السلام - از ذات حق تعبير به « شيء بحقيقة الشيئية » ، كه همان حقيقت وجود باشد ، نموده . اين روايت را استاد زمانه ، عارف محقق ، آقا ميرزا محمدرضا قمشه‌اى ، شرح كرده است . و از اين روايت معجز نصاب معلوم مىشود كه مقام ذات اسم ندارد .