شده است . و مرجع « هو » در « هو النور الذي . . . » « نور الأنوار » يا « نوره الّذى نوِّرت منه الأنوار » است . و شايد مقصود واقعى از « نور الذي نوّرت منه . . . » نورالأنوار باشد . [ گفتار در صادر نخست و چگونگى صدور كثير از واحد ] در « مطلع سوم » ، از « مصباح ثانى » ، صحبت از « صادر اوّل » به ميان آمده است ؛ و حضرت امام قدس سره به اين مسأله پرداخته‌اند كه نزد حكما صادر نخستْ « عقل اوّل » است . و روايات متعدد در كتب ارباب حديث ، از عامّه و خاصّه ، بر اين اصل دلالت دارد ؛ و احدى از ارباب « درايت » اين اصل اصيل و قاعدهء غيرقابل انكار را رد نكرده است « 1 » . كسانى كه صدور كثير را از حق جايز دانسته‌اند ، مبدأ المبادى و نورالأنوار را واحد حقيقى ندانسته‌اند ، و قايل به صفات زايده و جهات متكثره در حق‌اند . نزد قايلان به بساطت ذاتيهء حق و نافيان صفات كليهء زايد بر ذات - خلافاً للشيخ الأشعري و أذنابه ، چه آنكه اشاعره امهات صفات را زايد بر ذات مىدانند ، و ذات را ماهيتى مجهولة الكنه فرض كرده‌اند - در مبدأ اول جهت كثرت نيست ، و اختيار نيز عين ذات اوست ؛ لذا بهويته البسيطة منشأ ظهور جميع اشياست ، ولى بر سبيل نظم و تنسيق . چه آنكه نزول بركات از سماء اطلاق به اراضى تقييد بر طريق الأشرف فالأشرف إلى

--> ( 1 ) - اينكه عرض شد « ارباب درايت » مراد محققان از ارباب تحقيق‌اند . اما هستند جاهلان‌مغرورى كه بدون توجه به معناى واحد حقيقى در همه جا از انكار احديت ذاتيه سخن گفته‌اند . « چشم باز و گوش باز و اين عمى / حيرتم از چشم‌بندى خدا »