شماست » « 1 » تا اين بت بزرگ و شيطان قوى از ميان برداشته نشود راهى به سوى او - جلّ و علا - نيست ، و هيهات كه اين بت شكسته و اين شيطان رام گردد . از معصوم نقل شده كه : « شَيْطاني آمَنَ بِيَدي » « 2 » از اين نقل معلوم شود كه هر كس را هر چه بزرگ مرتبت باشد شيطانى است و اولياى خدا موفق شده‌اند به مهار كردن بلكه مؤمن نمودن آن . . مىدانى شيطان با پدر بزرگ ما آدم - صفىُّ اللَّه - چه كرد ؟ او را از جوار حق فرو كشيد و پس از وسوسهء شيطان و نزديكى به شجره - كه شايد نفس باشد يا بعض مظاهر آن - فرمان اهْبِطُوا « 3 » رسيد و منشأ همهء فسادها و عداوت‌ها شد ، آدم - عليه السلام - با دستگيرى حق تعالى توبه كرد و خداوند او را صفىّ خود فرمود ، من و تو نيز كه مبتلاى به شجرهء ابليسيه هستيم بايد توبه كنيم و از حق - جلّ و علا - در خلوت و جلوت بخواهيم با استغاثه كه دست گيرد به هر وسيله كه خواهد و ما را نيز به توبه رساند ، بلكه از اصطفاء آدمى بهره‌اى گيريم . و اين نتواند بود مگر با مجاهدت و ترك شجرهء ابليس با همهء شاخه‌ها و

--> ( 1 ) - مصرع اوّل از بيت مثنوى است : مادر بُت‌ها بُتِ نفس شماست زان كه آن بُت مار و اين بُت اژدهاست ( مثنوى معنوى ، ص 37 ، بيت 772 ، دفتر اوّل ) ( 2 ) - « شيطان من ، به دست من ايمان آورد . روايت شده كه پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم فرمود : « مامِنْكُمْ إلّاوَلَهُ شيطان » هر يك از شما شيطانى دارد ، از حضرت پرسيدند : آيا تو نيز شيطان دارى ؟ فرمود : من نيز شيطان دارم ، لكن شيطان من ، به‌دست من ايمان آورد » . ( عوالي اللآلي ، ج 4 ، ص 97 ، حديث 136 ؛ علم اليقين ، ج 1 ، ص 282 ؛ كنز العمّال ، ج 1 ، ص 247 ، حديث 1243 ) ( 3 ) - « فرود آييد » . ( البقرة ( 2 ) : 36 )