مَثَلُ الَّذِينَ حُمِّلُوا التَّوْراةَ « 1 » را آورده تا بدانند انباشتن علوم - گرچه علم شرايع و توحيد باشد - از حُجُب نمىكاهد ، بلكه افزايش دهد ، و از حُجُبِ صغار ، او را به حُجُبِ كبار مىكشاند . نمىگويم از علم و عرفان و فلسفه بگريز و با جهل عمر بگذران ، كه اين انحراف است . مىگويم كوشش و مجاهده كن كه انگيزه ، الهى و براى دوست باشد و اگر عرضه كنى ، براى خدا و تربيت بندگان او باشد ، نه براى ريا و خودنمايى كه خداى نخواسته جزء علماى سوء شوى كه بوى تعفّنشان اهل جهنم را بيازارد « 2 » . آنان كه او را يافتند و عشقِ او دارند ، انگيزه‌اى جز او ندارند و با اين انگيزه همهء اعمالشان الهى است ؛ جنگ و صلح و شمشير زدن و نبرد كردن و هر چه تصور كنى ؛ « ضَرْبَةُ عَليٍّ يَوْمَ الْخَنْدَقِ أفْضَلُ مِنْ عِبادَةِ الثَّقَلَيْن » « 3 » . اگر انگيزه الهى نبود گرچه فتح بزرگ از آن حاصل شود پشيزى فضيلت ندارد . گمان نشود كه مقام اوليا خصوصاً ولىاللَّه اعظم - عليه وعلى اولاده الصلوات و السلام - به اين‌جا ختم مىشود ، قلم جرأت ندارد كه پيش رود و بيان ، طاقت ندارد كه شرح

--> ( 1 ) - « مَثَل كسانى كه تورات به آنها داده شده و بدان عمل نمىكنند مَثَل آن خر است كه‌كتاب‌هايى را حمل مىكند » . ( الجمعة ( 62 ) : 5 ) ( 2 ) - اشاره است به روايتى از رسول اللَّه صلى الله عليه و آله و سلم كه در آن آمده است : « و إنَّ أَهْلَ النّارِ لَيَتَأَذَّوْنَ مِنْ رِيحِ العالِمِ التارِكِ لِعِلْمِهِ . . . » . ( الكافي ، ج 1 ، ص 44 ، « كتاب فضل العلم » ، « باب استعمال العلم » ، حديث 1 ؛ بحار الأنوار ، ج 2 ، ص 34 ، حديث 30 ) ( 3 ) - « ضربتى كه على عليه السلام در روز خندق - بر عمرو بن عبدود - وارد كرد برتر از عبادت جنّ و انس است » . ( بحارالأنوار ، ج 39 ، ص 1 - 2 ؛ عوالي اللآلي ، ج 4 ، ص 86 ، حديث 102 ؛ المستدرك على الصحيحين ، ج 3 ، ص 32 ؛ كنز العمّال ، ج 11 ، ص 623 ، حديث 33035 )