كوشيد 149 . كوشش پايدار شيعه در فلسفه و ساير علوم عقليه شيعه چنان كه در آغاز ، براى پيدايش تفكر فلسفى عاملى مؤ ثر بود در پيشرفت اين گونه تفكر و ترويج علوم عقليه نيز ركنى مهم بود و پيوسته بذل مساعى مى كرد و از اين روى با اينكه با رفتن ابن رشد ، فلسفه از ميان اكثريت تسنن رفت ، هرگز از ميان شيعه نرفت و پس از آن نيز فلاسفه اى نامى مانند خواجه طوسى و ميرداماد و صدرالمتألهين به وجود آمده يكى پس از ديگرى در تحصيل و تحرير فلسفه كوشيدند . همچنين در ساير علوم عقليه كسانى مانند خواجه طوسى و بيرجندى و غير ايشان به وجود آمدند . همه اين علوم و بويژه فلسفه الهى در اثر كوشش خستگى ناپذير شيعه پيشرفت عميق كرد چنان كه با سنجش آثار خواجه طوسى و شمس الدين تركه و ميرداماد و صدرالمتألهين با آثار گذشتگان روشن است . چرا فلسفه در شيعه باقى ماند چنان كه عامل مؤ ثر در پيدايش تفكر فسلفى و عقلى در ميان شيعه و به وسيله شيعه در ميان ديگران ذخاير علمى بوده كه از پيشوايان شيعه به يادگار مانده ، عامل مؤ ثر در بقاى اين طرز تفكر در ميان شيعه نيز همان ذخاير علمى است كه پيوسته شيعه به سوى آنها با نظر تقديس و احترام نگاه مىكند . و براى روشن شدن اين مطلب ،

--> ( 149 ) مطالب فوق را بايد از اخبارالحكماء و وفيات و ساير كتب تراجم به دست آورد .