پس عفو و صفح كنيد - ببخشيد و روى گردانيده ناديده بگيريد - تا امر خدا بيايد . و پس از چندى آيه قتال آمد و به حكم مسالمت خاتمه داد چنان كه مىفرمايد : « قاتِلُوا الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ لا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَ لا يُحَرِّمُونَ ما حَرَّمَ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ لا يَدِينُونَ دِينَ الْحَقِّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ » « 1 » جنگ و قتال كنيد با كسانى كه به خدا و روز قيامت ايمان ندارند و آنچه را خدا و پيغمبر حرام مىكند حرام نمىكنند و دين حق را براى خود دين نمىگيرند كه همان اهل كتاب باشند . البته حقيقت نسخى كه در ميان ما داير است اين است كه نظر به مصلحتى حكمى را وضع كرده مورد عمل قرار دهند و پس از چندى به خطا و اشتباه خود پى برده و حكم اولى را الغاء و حكم ديگرى را جايگزين آن سازند و نسخ به اين معنا را كه ملازم جهل و خطاست به خداى متعال كه جهل و خطا به ساحت پاكش راه ندارد نمىشود نسبت داد و چنين حكمى در قرآن مجيد كه در ميان آياتش هيچ‌گونه اختلافى نيست وجود ندارد . بلكه نسخ در قرآن مجيد بيان انتهاى زمان اعتبار حكم منسوخ است ؛ به اين معنا كه مصلحت جعل و وضع حكم اولى مصلحتى محدود و موقت باشد و طبعاً اثرش نيز كه حكم است محدود و موقت در مىآيد و پس از چندى حكم دويمى پيدا شده و خاتمه يافتن مدت اعتبار حكم اولى را اعلام كند و نظر به اين كه قرآن مجيد در مدت بيست و سه سال تدريجاً نازل شده اشتمالش به چنين احكامى كاملًا قابل تصور است . و البته وضع حكم موقت در جايى كه هنوز مقتضى حكم ثابت تام نيست و پس از تماميت مقتضى تبديل نمودن آن به حكم ثابت اشكالى نخواهد داشت ، چنان كه از قرآن مجيد نيز در حكمت نسخ همان معنا استفاده مىشود .

--> ( 1 ) . توبه ، آيه 29