خواجه نصير الدين الطوسي ( مترجم : شاهرودى )

125

جواهر الفرائض در ارث با ترجمه فارسى ( فارسى ) قسمت 2

دارد ] ؛ لذا در اين صورت اصل مال را « 6 » قرار مىدهيم . مثال ديگر : كسى مرده و از وى پدر و مادر ، دو همسر ، دو پسر ، و دو دختر بجامانده ؛ ارث به اين ترتيب ميان آنها تقسيم مىشود : پدر و مادر هر كدام يك ششم . دو همسر بجامانده از وى يك هشتم . حال عددى كه ( 8 ) و ( 6 ) داشته باشد « 24 » است « 1 » ؛ ليكن از آنجا كه يك هشتم « 24 » [ / 3 ] قابل تقسيم بر دو نفر نيست « 2 » ، آن را در « 2 » ضرب مىكنيم و به عدد « 48 » دست مىيابيم ؛ پس از خارج كردن سهم فرض بران ، بيست و شش تا باقى مىماند ، و سهام بقيه وارثان [ يعنى دو پسر و دو دختر ] شش تاست [ هر پسر دو سهم و هر دختر يك سهم ] ، كه « 6 » و « 26 » درنصف مشتركند ؛ لذا « 3 » راكه نصف « 6 » است در « 48 » ضرب مىكنيم و به عدد « 148 » دست مىيابيم و اين عدد را اصل مال قرار مىدهيم « 3 » . مثال ديگر : از ميّت عمو و عمّهء مادرى ، عمو و عمّهء پدرى ، دايى و خاله مادرى ، و دايى و خاله پدرى بجامانده ، ارث به اين ترتيب ميان آنها تقسيم مىشود :

--> ( 1 ) . زيرا « 6 » و « 8 » متوافقان هستند و وفق آنها ( 2 ) است ؛ لذا يك دومِ يكى از ( 8 ) و ( 6 ) را در ديگرى ضرب مىكنيم و به رقم « 24 » كه مخرج مشترك اين دو عدد است دست مىيابيم . ( 2 ) . مراد دو همسرى است كه از ميت بجامانده است . ( 3 ) . بيان مطلب : از « 48 » سهم ، « 16 » تا به پدر و مادر « 6 » تا به دو زوجه تعلّق مىگيرد كه جمعاً « 22 » تا مىشود به اين صورت ( پدر و مادر ) 16 / 2 * 8 / 6 / 6 : 48 ( زوجه ) 6 / 8 / 8 : 48 22 / 6 + 16 آنگاه پس ازكم كردن « 22 » از « 48 » ، باقيمانده « 26 » خواهد بود . حال سهام ديگر وارثان [ يعنى دو پسر و دو دختر كه فرض بر نيستند ] « 6 » است [ چون دو پسر هركدام « 2 » سهم ، و دو دختر هركدام « 1 » سهم مىبرند كه جمعاً « 6 » سهم مىشود ] . و نسبت ميان « 26 » و « 6 » توافق است كه وفق آنها « 2 » است ؛ لذا نصف رقم « 6 » را كه « 3 » مىباشد در « 48 » ضرب مىكنيم و به رقم « 144 » دست مىيابيم و آن را اصل مال قرار مىدهيم .